Monday, December 26, 2011

दिल्ली महाराष्ट्रासमोर झुकते तेंव्हा...




२०११ हे वर्ष खऱ्या अर्थानं गाजलं ते ज्येष्ठ समाजसेवक अण्णा हजारे यांच्यामुळे.. अण्णा हे महाराष्ट्राला परिचित आहेत. त्यांची आंदोलनं, त्यातून राज्य सरकारची झालेली नामुष्की आणि एकूणच भ्रष्टाचाराविरोधात त्यांनी उभारलेल्या लढ्याची अख्या महाराष्ट्राला माहिती आहे..पण २०११ या वर्षात अण्णांची महती देशभरात पोचली..देशभरातच काय जगानंही अण्णांच्या आंदोलनाची दखल घेतली..या वर्षात अण्णांनी लोकपालसाठी आंदोलनाची सुत्रं हाती घेतली आणि दिल्लीतली हवा तापली..दिल्लीनं अनेक भल्या भल्यांना पाणी पाजलय.. दिल्लीच्या सत्तेचा कैफही काही औरच असतो हे इतिहासापासून आजतागायत सर्वांनी पाहिलाय, ऐकलाय..पण याच दिल्लीला अण्णा हजारेंनी झुकवलं.. तसच महाराष्ट्राच्या एका खेड्यातून आलेला हा धोतरछाप माणूस एवढा महाग पडेल असं सरकारलाच काय पण इतर कोणालाही वाटलं नव्हतं..पण अण्णांनी ते घडवून आणलं..
लोकपालच्या लढाईसाठी अण्णा मैदानात उतरले तेच नेहमीच्या उपोषणाच्या ब्रम्हास्त्रांनं.. सुरवातीला जंतर मंतरवर झालेल्या उपोषणाला प्रतिसादही चांगला मिळाला पण त्यानंतर अण्णांनी रामलिला मैदानावरच्या आंदालनाची हाक दिली..पण त्याअगोदर याच रामलिला मैदानावरचं रामदेव बाबांचं उपोषण सरकारनं पोलिस बळाचा वापर करुन अर्ध्या रात्रीत मोडून काढलं होतं..अण्णांच्या उपोषणाची गतही तिच होईलं अशी भिती व्यक्त केली जात होती..सुरवातीला उपोषणाची परवानगी नाकारुन सरकारनं स्वताहूनच अपशकून घडवून आणला.. लोकशाहीत कोणालाही शांततेत आंदोलन करण्याचा हक्क आहे. पण सरकारनं अण्णांचं आंदोलन चिरडण्यासाठी त्यांना परवानगीच नाकारली.. पण अण्णा काय चिज आहे हे दिल्ली सरकारला माहित नव्हतं...त्यामुळेच अण्णांना उपोषणाच्या दिवशीच पहाटे त्यांच्या दिल्लीच्या मुक्कामाच्या जागेवर पोलिसांनी गाठलं..पण अण्णांचा निर्धार पक्का...जेलमध्ये जाईन पण उपोषण करेनच ही भिष्मप्रतिज्ञा अण्णांनी केली..पण पोलीस बिचारे हुकामाचे गुलाम त्यांनी अण्णांना अटक केली....ही सरकारनं केलेली दुसरी चूक....
अण्णा हजारे नावाचा हा मराठी माणूस कीती हट्टाचा आहे ते दिल्लीला माहितच नव्हतं.. शेवटी अण्णांना तिहार तुरुंगात पाठवलं...गम्मत अशी की ज्या भ्रष्टाचाराविरोधात अण्णा लढा देत आहेत..त्याच भ्रष्टाचाराचे आरोप असलेले काही नेते, माजी मंत्री आणि मोठ्या कार्पोरेटमधले उच्चपदस्थ अधिकारी त्याच तिहारमध्ये डांबलेले होते...सरकारची पुन्हा व्हायची तेवढी छी थू झाली...शेवटी अण्णांना तिहारमधून सो़डवण्याचा निर्णय सरकारला घ्यावा लागला.. पुन्हा सरकार चुकलं..पण तोपर्यंच दिल्ली, संपर्ण देश आणि प्रसारमाध्यमांना अण्णा काय चिज आहे हे कळून चुकलं.. सरकारवर दबाव वाढला आणि त्यांना झक मारत अण्णांच्या उपोषणाला परवानगी द्यावी लागली...
रामलिला मैदानावर ठाण मांडताच अण्णांनी सरकारवर हल्लाबोल केला..आपल्या सर्व मागण्यांसह लोकपाल विधेयकाला हात घाला अन्यथा उपोषण सोडणार नाही...मरेन पण हटणार नाही या इशाऱ्यामुळे सरकारलाही धडकी भरली.. सरकारला वाटलं दोन तीन दिवसात अण्णा जमीनीवर येतील..तब्येत बिघडेल हॉस्पीटलमध्ये पाठवून देऊ..पण कुठे काय...अण्णा ठणठणीत...टीव्ही वाहिन्यांवर दिवसभर अण्णापुराण तर दुसरीकडं संसदेचं अधिवेशन सुरु, त्यामुळे सरकारला नमतं घेण्याशिवाय पर्याय नव्हता...संसदेत आणि संसदेबाहेर सरकारची होती नव्हती तेवढी सगळी पार धुळीला मिळाली..त्यामुळे संसदेनं एकमुखानं अण्णांच्या मागण्यावर विचार करायला सरकारला भाग पाडलं..शेवटी पंतप्रधांनांनी लेखी पत्र पाठवल्यानंतरच अण्णांनी रामलिलावरचं उपोषण सोडलं...तर दुसरीकडं दिल्लीच्या सरकारनही सुटलो बुवा आता असं म्हटलं...
या संपूर्ण आंदोलनाची दखल मिडीयानं घेतली..महाराष्ट्रातल्या एका छोट्या खेडातल्या या गांधीवादी नेत्यानं उपोषणाच्या जोरावर दिल्लीच्या सरकारची झोप उडवली हेच त्यांच्यासाठी आश्चर्याचं होतं..त्यात मिडीयानं दखल दिल्यामुळे सर्वांनाच त्याची दखल घ्यावी लागली..म्हणूनच अण्णा घराघरात पोचले तसच त्यांची आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही दखल घेतली गेली...त्यामुळेच अण्णा खऱ्या अर्थानं २०११ या वर्षाचे हिरो ठरले...कारण त्यांना पाठिंबा देणारा वर्ग हा सर्व वयोगटातला होता...सर्व वर्गातला होता.. अण्णांच्या भूमिकेवर काही वाद असू शकतात.. त्यांच्या हट्टीपणावर काही आक्षेप असू शकतात...मी म्हणतो तेच बरोबर या प्रवृत्तीवर आक्षेप असू शकतो...पण अण्णांच्या पायासमोर दिल्लीचं तख्तही झुकलं यातच सर्वकाही आलं...
जय महाराष्ट्र...

Sunday, December 25, 2011

आरक्षणाचे गाजर




मुस्लीम समाजाला साडेचार टक्के आरक्षण देण्याची घोषणा केंद्र सरकारनं केलीय. हे आरक्षण सध्या असलेल्या ओबीसींच्या २७ टक्के आरक्षणाच्या कोट्यातूनच देण्यात येणाराय. ही घोषणा करण्यामागं मात्र मुस्लीम समाजाचा उद्धार करणं वगैरे नसून नेहमीप्रमाणं त्याचं कारण राजकीयच आहे.. उत्तर प्रदेशात विधानसभेच्या निवडणुका होत आहेत.. भारतातल्या या सर्वात मोठ्या आणि राजकीयदृष्ट्या महत्वपूर्ण असलेल्या राज्यात सत्ता आणण्यासाठी सर्व पक्षांनी ताकद पणाला लावलीय. पण काँग्रेसची स्थिती सत्ता आणण्यासारखी नसली तरी कमीत कमी तिथली परिस्थीती सुधारण्यासाठी काँग्रेसनं कंबर कसलीय. त्याचाच एक भाग म्हणजे हे मुस्लीम आरक्षण...
निवडणुकीच्या तोंडावर मुस्लीमांनाच आरक्षण का ? तर ज्या उत्तर प्रदेशात ह्या निवडणुका होत आहेत. त्या राज्याची लोकसंख्या आहे २० कोटी आहे आणि त्यात तब्बल १८ टक्के लोकसंख्या ही मुस्लीम आहे.. त्यामुळेच या १८ टक्के मतावर डोळा ठेऊन केंद्र सरकारनं हे आरक्षण जाहीर केलय. मुळात २७ टक्के ओबीसींच्या कोट्यात मुस्लीमांना आरक्षण देऊन सरकारनं ओबीसींची पंचायत करुन ठेवलीय. पण तो झाला जनतेचा प्रश्न.. राजकर्त्यांना आपली पोळी भाजून घेण्यासाठी अशा घोषणा करणं हे काही नवीन नाही..
या आरक्षणामागं राजकीय कारण आहे असं मी म्हणाले त्याचं सविस्तर विश्लेषण तुम्हाला सांगतो..उत्तर प्रदेशत विधानसभेच्या ४०३ जागा आहेत..मायावती यांचा बसप, मुलायमसिंग यादव यांचा समाजवादी पक्ष हे दोन मोठे पक्ष युपीत आहेत. त्यांची सत्ता मागच्या दहा पंधरा वर्षात येत असते.. त्यानंतर नंबर लागतो तो भाजप, काँग्रेस या राष्ट्रीय पक्षांचा...काँग्रेसचा विचार केला तर उत्तर भारतातून काँग्रेसची पुरती वाट लागलीय. त्यात सुधारणा करण्यासाठी काँग्रेस प्रयत्न करत आहे. त्यातच राहुल गांधींचं नेतृत्व प्रस्थापित करण्यासाठीही काँग्रेसचा आटापीटा सुरुय. पुढचा पंतप्रधान म्हणून जर राहुलबाबांचा राज्याभिषेक करायचा असेल तर उत्तरेत काँग्रेसला मोठी मजल मारली पाहिजे.. त्यासाठी राहुल गांधी आणि काँग्रेसचा प्रयत्न सुरुय.. उत्तर प्रदेशात मायावतींनी मागच्या निवडणुकीत एकहाती सत्ता आणली होती.. त्यानंतर मुलायमसिंग यादव यांच्या पक्षाचा नंबर लागला.. जर उत्तर प्रदेशातली पक्षाची ताकद वाढली तर २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीत काँग्रसेला त्याचा फायदा होऊ शकतो त्यासाठीच हा सर्व खटाटोप आहे.. दलित, मागासवर्ग आणि मुस्लीमांची मतं मायावती आणि मुलायमसिंग यादव यांच्या पक्षात विभागली गेलीत. त्या व्होट बँकेला फोडण्यासाठी काँग्रेसनं हा मुस्लीम आरक्षणाचा पत्ता टाकलाय.
तसं पाहिलं तर निवडणुका जिंकण्यासाठी असे पत्ते टाकावेच लागतात..महाराष्ट्रात नाही का आपण मोफत विजेचं गाजर दाखवलं होतं..महाराष्ट्रातही अधून मधून मराठा समाजाच्या आरक्षाचा आवाज उठत असतोच की...सध्या तो शांत आहे पण उद्याच्या निवडणुकीच्या तोंडावर तो पुन्हा उठणार नाही असं म्हणता येणार नाही..शेवटी काय आपले राजकर्ते हे आपल्याकडे फक्त एक मतदार म्हणूनच बघतात..त्यातच ज्या समाजाची लोकसंख्या ज्या भागात जास्त आहे त्यांच्यासाठी अशा घोषणा, आश्वासनं, योजना राबवल्या जातात. निवडणुका जिंकण्याचा हा एक शॉर्ट कट आहे हे आपल्या राज्यकर्त्यांना आणि राजकीय पक्षांना चांगलच माहित आहे. त्यामुळे एकट्या काँग्रेसला दोष देऊन काही उपयोग नाही..कारण निवडणुका जिंकायच्या म्हणजे सर्वकाही करावं लागतं..त्यात आरक्षण हा एक पत्ता आहे...

Friday, December 23, 2011

महाराष्ट्रातील काका- पुतण्याचे राजकारण








महाराष्ट्राच्या राजकारणात काका-पुतण्याच्या नात्याला वेगळचं महत्व आहे.. जसं त्याला महत्व आहे तसच त्याला वादाची किनारही आहे..हा मुद्दा आता आठवण्याचं कारण म्हणजे राज्याच्या राजकारणात आता पुन्हा एका पुतण्यानं काकाला खिंडित पकडलय.. हे काका पुतणे आहेत गोपीनाथ मुंडे आणि त्यांचा पुतण्या धनंजय...परळी नगराध्यक्षपदाच्या निवडणुकीवरुन पुतण्या धनंजयनं गोपीनाथरावांसमोर आव्हान उभं केलय..परळी हा गोपीनाथ मुंडेंचा बालेकिल्ला..याच परळीतून त्यांनी राजकारणाचे धडे गिरवले..राज्यात मास लिडर असणारा नेता म्हणून गोपीनाथ मुंडेची ओळख आहे.. राज्याच्या राजकारणात मोठं स्थान असलेल्या मुंडेंना पुतण्यानं केलेल्या या बंडामुळं फारच मनस्ताप झाल्याचं दिसतय. परळीचा नगराध्यक्ष आपण सांगेल तोच व्हावा यासाठी पुतण्यानं भाजप , काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीच्या मिळून जवळपास २५ -२६ जणांना अज्ञातस्थळी ठेवलंय..आणि दोन उमेदवारांचे अर्जही भरलेत..गोपीनाथ मुंडेंच्या उमेदवाराला त्यांनी थेट आव्हान दिलय...त्यांची समजूत काढण्यासाठी पक्षाच्या वरिष्ठ नेत्यांनी प्रयत्न केले पण पुतण्या काही मागं हटायला तयार नाही..असं म्हणतात की धनंजय मुंडे यांनी राष्ट्रवादीचे अजित पवार यांच्याशी चर्चा करुनच बंडाचा झेंडा फडकावलाय...त्यामुळे पुतण्यानं काकाची पुरती नाच्चकी केलीय..दिल्लीचं नेतृत्व करायला गेलेल्या गोपीनाथरावांना घर सांभाळणं अवघड जातय.. झोपत धोंडा घातला अशी मोघम नाराजी गोपीनाथ मुंडे यांनी व्यक्त केलीय..
आता या बंडाची थोडी पार्श्वभूमी पाहूया...गोपीनाथ मुंडेंचं परळीतलं राजकीय व्यवस्थापन हे धनंजय मुंडे पाहत होते..पण आजपर्यंत काकाच्या छायेत राहुन राजकारण करणाऱ्या पुतण्याच्या महत्वाकांक्षा मागच्या काही दिवसात वाढल्या..गोपीनाथ मुंडे हे जोपर्यंत राज्याच्या राजकारणात सक्रीय होते तोपर्यंत धनंजय स्थानीक राजकारण पहात असे..जिल्हा परिषद, सहकारी बँक यावर लक्ष ठेवत मुंडेंची स्थानिक जबाबदारी ते पार पाडत होते.. पण मुंडेंनी दिल्लीचा रस्ता धरल्यानंतर मात्र पुतण्याला काकाची जागा घेण्याची स्वप्नं पडू लागली...पण विधानसभेच्या जागेसाठी गोपीनाथ मुंडेंनी धनंजयला उमेदवारी देण्याएवजी मुलगी पंकजाला उमेदवारी देऊन आमदार केलं आणि बंडाची पहिली ठिणगी इथं पडली... आपल्याला उमेदवारी नाकारली असं कळताच या पुतण्यानं बंडाचा पवित्रा घेतला होता. पण त्यावेळी त्याची नाराजी दूर करण्यात आली आणि नंतर विधानपरिषदेवर त्यांना पाठवण्यात आलं..पण महत्वकांक्षा वाढलेल्या पुतण्याच्या मनात डावलल्याची सल डाचत राहिली आणि योग्य संधीची वाट पाहत बसलेल्या धनंजय यांना नगरपालिका निवडणुकीची संधी चालून आली..सुरुवातीला उमेदवारीत बाजी मारल्यानंतर त्यांनी नगराध्यपदासाठी मुंडेंचा आदेश धुडकावला आणि स्वतःचे दोन उमेदवार उभे केले..हाच मुंडेंना मोठा धक्का ठरला..आता या पुतण्याचे पाय राष्ट्रवादीकडे वळलेत असं दिसतय..
राज्याच्या राजकारणात यापूर्वी ठाकरे काका-पुतण्याचा वाद चांगलाच गाजला... बाळासाहेबांनंतर शिवसेनेत कोण याचं उत्तर राज असचं दिलं जात होतं...पण उद्धव ठाकरे यांची राजकारणात अचानक एंट्री झाली आणि कार्याध्यक्षाची जबाबदारी सोपवत आपला वारस कोण हे बाळासाहेबांनी दाखवून दिलं...त्यामुळे नाराज झालेल्या राज ठाकरे यांनी अखेर शिवसेनेला जय महाराष्ट्र करुन स्वतःचा नवा पक्ष काढला..त्यानंतर त्यांनी सेनेला पुरतं जेरीस आणलय...तर दुसरे काका पुतणे आहेत शरद पवार आणि अजित पवार...सध्यातरी पवार काका पुतण्यात काही वाद दिसत नसला तरी सर्व काही आलबेल आहे असं म्हणता येत नाही.... पवारसाहेबांचे आपणच वारसदार आहोत हे त्यांनी आत्तापासूनच दाखवून द्यायला सुरवात केलीय... वर्षभरापूर्वीच भुजबळांना हटवून उपमुख्यमंत्रीपद पटकावत अजित पवारांनी त्यांचे इरादेही स्पष्ट केलेत. त्यामुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणात ही काका पुतण्याची लढाई पुढं कुठं जाणाराय हे लक्षात येईलंच..
पण याच महाराष्ट्रात पेशवाईतल्या काका-पुतण्याचे दाखले दिले जातात...काका मला वाचवा असा टाहो फोडणाऱ्या या प्रसिद्ध वाक्याची यापुढे काकालाच पुतण्याकडे पाहुन पुतण्या मला वाचव अशी म्हणण्याची वेळ आलीय असं दिसतय..

Monday, December 19, 2011

४० कोटीचा कारकुन





एक किलो सोनं, चार किलो चांदी, २५ एकरावर भव्य फार्म हाऊस, एक हॉटेल, चार लक्झरी कार, चार मोटारसायकल्स, चार प्लॉट्स, विमा पॉलिसिमध्ये मोठी गुंतवणूक आणि विविध बँकांमध्ये विविध खात्यांवर जमा केलेली रक्कम..या सर्वांची एकत्रित बेरीज जवळपास ४० कोटी रुपयांच्या घरात जाते...आता हा हिशोब कशाचा म्हटलं तर तुम्हाला सांगतो...ही संपत्ती आहे एका क्लार्कची...हो क्लार्कची...म्हणजे एका कारकूनाची...मध्य प्रदेशातल्या भोपाळमधल्या आरटीओ ऑफीसमध्ये हा कारकून काम करत होता..१९९६ साली तो कामाला लागला..आत्ता त्याचा पगार महिना फक्त १६ हजार रुपये आहे.. म्हणजे तो ज्यादिवशी नोकरीत रुजु झाला त्यावेळी त्याचा पगार जेमतेम पाच सहा हजार रुपयेच असावा.. सहाव्या वेतन आयोगामुळे सरकारी कर्मचाऱ्यांचा पगार वाढला ,त्यामुळे तो १६ हजार रुपये आहे.. पण २५ वर्षात एक कारकून एवढी माया गोळा करु शकतो तर त्याच्यावरचा अधिकारी किती माया गोळा करु शकतो याची गोळीबेरीज न केलेलीच बरी....


आपल्याला हे माहित आहे की चिरीमिरी दिल्याशिवाय सात बाराचा उताराही तलाठी देत नाही..तर मग नगरपालिका काय किंवा तहसिल कार्यालय काय.. सर्वच क्षेत्रात पैसे खाण्याचं या लोकांना एक व्यसनच लागलय..


होय पैसे खाण्याचं हेसुद्धा एक व्यसनच आहे.. तुम्हा आम्हाला अनेकदा याचा अनुभव आलाय..पण सरकारी काम पैसे दिल्याशिवाय होतच नाही. त्यामुळं वेळ आणि हेलफाटे घालण्यापेक्षा चिरीमिरी देऊन आपण काम करुन घेतो..त्याच चिरिमिरीतून कारकूनसुद्धा कुबेर बनतो याचं हे उदाहरण... एका कारकूनाची ४० कोटींची संपत्ती ही खरं तर थक्क करायला लावणारीच आहे.. भोपाळमध्ये सापडलेला हा कारकून काय एकटाच आहे असं नाही..याच भोपाळमधून मागच्या आठवड्यात एका कारकूनाच्या घरातून पाच कोटींची बेहिशोबी संपत्ती जप्त करण्यात आली...ही दोन उदाहरणं मी फक्त वानगीदाखल देतोय...यावरुन आपल्या लक्षात येईलं कि सरकारी कार्यालयात भ्रष्टाचाराचं थैमान किती माजलय ते...त्याची ही बोलकी उदाहरणं आहेत..सामान्य लोकांचा ज्या सरकारी कार्यालयात थेट संपर्क येतो त्या प्रत्येक कार्यालयात असे महाभाग असतात...ते कार्यालयात येतात ते शिकार करण्यासाठीच..त्यांना सरकार जो पगार देतो तो काम करण्यासाठी नाही तर टाईमपास करण्यासाठीच....जोपर्यंत तुम्ही पैशाचं बोलत नाही तोपर्यंत असे महाभाग तुमच्या कामाकडं डुंकुनही पहात नाहीत...वर सरकारी नियम सांगतील..साहेब नाहीत..उद्या या..अमुक अमुक कादगपत्रांची कमतरता आहे..अशी अनेक कारणं सांगतिल..आणि तेच जर तुम्ही हात ओला की लगेच पुढच्या तासात तुमचं काम फत्ते....याची माहिती त्यांच्या वरिष्ठांना नसते असं नाही.. त्याची त्यांनाही पुरेपुर कल्पना असते.. कारण यातलाच प्रत्येकाचा शेअर म्हणजे हिस्सा ठरलेला असतो..त्यातही कधी कोणी सापडलाच तर निलंबित करण्यापलिकडे त्याचं कार्यालय जास्त काही करु शकत नाही आणि बाकीचा मॅटर काळाच्या ओघात सेटल केला जातोच... पुन्हा समाजात उजळ माथ्यानं फिरण्यास हे महाभाग तयार... या दुष्टचक्रात भरडला जातेय तो फक्त सामान्य माणूस...त्यामुळे कितीही कायदे करा कितीही लोकपाल आणा जोपर्यंत या पैसे खाणाऱ्यांना कठोर शिक्षेची भिती बसत नाही तोपर्यंत समाजाला लागलेली भ्रष्टाचाराची ही कीड संपणार नाही...





Sunday, December 18, 2011

मिसळ पाव आणि बरच काही....

मी मागच्या काही ब्लॉममध्ये विशेष मेनूवर भर दिला होता॥आज सर्वांच्या परिचयाचा आणि सर्वांनी ज्याची चव चाखलीय अशा मिसळ किंवा मिसळ पाव म्हणा, त्यावर थोडंसं लिहणाराय...पदार्थ छोटा, खाणं जेमतेम पण चव म्हणाल तर चटपटीत...आणि लज्जतदार...चला तर मग मिसळ पावबद्दल बोलूया...म्हणजे लिहूया....

मिसळ खाल्ली नाही असा माणूस शोधून सापडणार नाही...महाराष्ट्रातील गावातला माणूस असो की शहरातला, त्यानं मिसळची चव चाखली नाही असं म्हणता येणार नाही..गावातलं छोटं टपरी वजा हॉटेल असो वा आठवडी बाजारातल्या भेळवाल्याजवळची भेळ-मिसळ असो..आपण लहानपणापासून या मिसळबरोबर एवढे परिचित आहोत... त्यामुळे या मिसळची चव सर्वांनीच चाखलेली आहे.. खरं तर मिसळ हा गरिबांचा मेवाच..पण शहरात त्याला आता जास्तच भाव आलाय...एक दोन रुपयात मिळणारी गाड्यावरची ही मिसळही आता फारच भाव खाऊ लागलीय. आता कमीत कमी दहा रुपये तरी मोजावेच लागतात..अनेक ठिकाणी या मिसळचं, मिसळ पाव, सुकी मिसळ, ओली मिसळ, त्यात पुन्हा पुणेरी मिसळ, कोल्हापूरी मिसळ असे अनेक प्रकार आलेत..पण काही का असेना मिसळ पाव खाण्यात एक भलतीच मजा आहे..
खरं तर मिसळ काय किंवा मिसळ पाव काय हा साधा चुरमुरे, शेव, कांदा, कोथिंबीर थोडीशी भिजलेली मटकी वगैरेंचा एकत्र पदार्थ..ह्या सगळ्या पदार्थांना एखाद्या मसाल्यानं एकजीव केल्यामुळंच कदाचित त्याला मिसळ नाव पडलं असावं असं मला वाटतं...तर मिसळबरोबर पाव देण्याचा प्रघातही आहे.. काही ठिकाणी मिसळपाव बरोबर रस्साही दिला जातो.. मिसळ पाववर गरमागरम तर्रीचा रस्सा पडला कि खाताना जी मज्जा येते ती सांगण्यापेक्षा अनुभव घेणंच महत्वाचं.. सध्या अनेक शहरातले कोपरे म्हणजे चौपाट्याच म्हणा की गर्दीनं फुललेल्या असतात..त्यात मिसळ पाववर एक हात साफ करणाऱ्यांची संख्या जास्त आहे...
मी सुद्धा लहानपणापासून मिसळचा चाहता आहे...आठवी नववीला असताना मी गावातून तालुक्याला किंवा जिल्ह्याला गेलो की हमखास मिसळ खायचोच...अर्थात कधी कधी मिरची भज्जी, कांदा भज्जी, बटाटा वडा यावरही हात साफ व्हायचा पण जेमतेम पैसे असल्यामुळे थोडक्यात आटपायला लागायचं....मिसळ पावसाठी एवढा तो काय खर्च... आता तो चिल्लर खर्च वाटतो..पण पैसे कमावत नव्हतो तेंव्हा दोन रुपयाची मिसळ खायचेही वांदे असायचे.. असो पण थोड्या पैशात आत्ताही मिसळ पाववर ताव मारतो येतो...मी कोल्हापूरात गेलो तेव्हा कोल्हापूरी मिसळ पाववर हात साफ केलाच...पुण्यातही पुणेरी मिसळ...सोलापूरातही ओली-सुकी मिसळ खाण्याचा मोह आवरत नाही...
मिसळ पावच्या भोवती अनेकांच्या काही आठवणी जोडलेल्या आहेत...कॉलेजच्या दिवसातील असतील किंवा नोकरीला लागल्यानंतरच्या असतील...मिसळ पावच्या निमित्तानं त्या आठवून बघाव्या... कोठे ना कोठे तरी मनाला हळूवार स्पर्श करुन जाणाऱ्या त्या घटना, किस्से तुम्हाला पुन्हा मिसळ पावची चव वाढवायला मदत करतील....आणि एखादी मनाला हळूवार मयुरपंखी स्पर्श करुन गेलेली घटना आठवलीच तर जावा की राव मिसळ पाववर ताव मारा आणि थोडा वेळ आठवणींच्या विश्वात रमा की.....

Thursday, December 15, 2011

कोल्हापूरचा तांबडा पांढरा रस्सा...




कोल्हापूर म्हटलं की नजरेत भरतो तो कोल्हापूरचा रांगडेपणा...कोल्हापूरच्या मातीतच तो रुजलेला आहे.. मग ती कुस्ती असो की मटनाचा रस्सा...त्याला अस्सल कोल्हापूरचा वास आहे.. खरं तर कोल्हापूरला गेलेला माणूस महालक्ष्मीचं दर्शन, कोल्हापूरी चप्पल आणि मटनाचा रस्सा यावर ताव मारणारच..तुम्ही तसा प्रयत्न केला नसले तर जरुर करुन पहा..पण आज मी कोल्हापूरच्या एका खास मेनूबदद्ल सांगत आहे...तोही नावाप्रमाणं रांगडा कोल्हापूरीच आहे...तो म्हणजेही कोल्हापूरचीच खास ओळख असलेल्या तांबडा पांढरा रस्सा....नाव काढल्याबरोबर तोंडाला पाणी सुटलं का नाही....अहो त्याची लज्जतच तशी आहे...कोल्हापूरच्या जेवणात सुकं मटन, तांबडा आणि पांढरा रस्सा असा बेत जर जमला तर यापेक्षा दुसरा मांसाहारी बेत नाही..मी सुद्धा या विशेष कोल्हापूरी मेनूबद्दल खूप ऐकलं होतं...माझ्या काही कोल्हापूरच्या मित्रांनी तांबड्या पांढऱ्याचा बेतही हैदराबादमध्ये अनेकवेळा केला होता..खरं तर मज्जा आलीच हे सांगायला नको...पण खास कोल्हापूरात जाऊन उत्तम प्रतिच्या तांबड्या पांढऱ्या रस्स्यावर ताव मारणं ही काही औरच बात आहे....तसं हा बेत करायचं माझ्या मनात खूप वर्षापासून होतं.. पण बेत जूळून येत नव्हता...पण म्हणतात ना खानेवाले का नाम दाणे दाणे पै लिखा होता है.........तसंच झालं...
मी खास कोकणची सफर करण्यासाठी निघालो होतो. पण सोलापूरातून कोल्हापूरात पोहचेपर्यंत कोकणात मोठ्या वादळानं तुफान माजवलं होतं..त्यामुळे कोल्हापूरातून कोकणात जाण्याचा बेत मला रद्द करावा लागला.. मग काय मुक्काम कोल्हापूर....आता कोल्हापूरात थांबयचं तर बेत व्हायलाच हवा...मी कोल्हापूरातल्या माझ्या पत्रकार मित्रांना त्याबद्दल तशी कल्पना दिली....महालक्ष्मीचं दर्शन घेऊन किरको खरेदी झाली तोपर्यंत आमचा बेत ठरला...पन्हाळ्याच्या गेस्ट हाऊसवर तांबडा पांढरा रस्सा आणि सुकं मटन असा तो बेत झाला...त्या दिवशी मी पन्हाळ्यावर पावसात भिजतच गेलो...सर्व सोपस्कार संपल्यानंतर जो मेनू मला मिळाला, काय सांगू तांबडा पांढरा रस्सा काय आणि सुकं मटन काय....जो ताव मारला त्याचं वर्णन शब्दात करायलाही मला कठीण जातय... अहो ज्या पदार्थांचं फक्त नाव उच्चारलं तर तोंडात पाणी येतं त्याची अस्सल चव चाखल्यावर आणखी काय लिहणार त्याबद्दल... पण बेत मात्र रग्गील झाला...पन्हाळ्याचं त्या दिवशीचं वातावरण एकदम थंड होतं...रात्रीची वेळ...शांत परिसर..आठ दहा मित्रांची कंपनी आणि गरम पेयाबरोबरच सुकं मटन, तांबडा- पांढरा रस्सा... आहाहाहाहाहा...रग्गील बेत झाला....
माझा तर हा बेत झाला..यानंतरही मी जर कोल्हापूरला गेलो तर माझी पहिली पसंती अर्थातच तांबडा पांढराच असणार...तसं तुम्ही कधी कोल्हापूरला गेलाच तर कोल्हापूरात अनेक हॉटेल्स आहेत.. जिथं हा मेनू मिळतो...उदाहरण द्यायचं तर पद्मा गेस्ट हाऊस.. पुरेपुर कोल्हापूरमध्ये हा मेनू चांगला आणि तेवढाच दर्जेदार मिळतो...तर मग काय पुढच्या वेळी कोल्हापूरला गेला तर महालक्ष्मीचं दर्शन घ्या, तुमची कामं आटपा आणि होऊन जाऊद्या की हा रांगडा कोल्हापूरी बेत...

Thursday, December 8, 2011

कुबानी का मिठा





हैदराबादमधल्या मेनूबद्दल मी मागच्या ब्लॉगमध्ये कामत जवार रोटीचा उल्लेख केला होता...हा मेनू कामतच्या कर्नाटकातील काही हॉटेल्समध्येही मिळतो..आजचा जो मेनू आहे तो..फक्त हैदराबादमध्येच मिळतो....तो आहे कुबानी का मिठा...नावावरुन जर तुम्हाला तो मांसाहारी वाटत असला तरी तो शुद्ध शाकाहारी आणि काही फळं तसच साखर किंवा मधाचा वापर करुन बनवलेला आहे.. हैदराबादला नवाबी थाट आहे.. तशीच इथली एक स्वतंत्र ओळख असलेली खाद्य संस्कृती आहे..त्यामुळे त्या-त्या प्रांतातल्या पदार्थाला त्याची स्वतःची म्हणून ओळख आहे..जरी हे पदार्थ इतर ठिकाणी मिळत असले तरी त्याची खरी लज्जत त्या प्रांतात बनवल्यानं आणि त्याला तिथल्या संस्कृतीचा वारसा असल्यानं त्याची लज्जत काही औरच असते.. त्यातलाच कुबानी कि मिठा आहे...
हैदराबादमध्ये जर तुम्ही एखाद्या चांगल्या दर्जाच्या हॉटेलमध्ये शाकाहारी किंवा मांसाहारी जेवणाचा बेत केला तर जेवणाचा शेवट म्हणून तुम्हाला स्विट डीश किंवा आईसक्रिम खायचे असेल तर त्याची जागी तुम्ही जरुर कुबानी कि मिठा ला द्या...पण जेवणाची ऑर्डर देताना त्यांच्या मेनूमध्ये कुबानी का मिठा आहे का याची जरुर विचारणा करा..कुबानी का मिठा हा फक्त हैदराबादी मेनू आहे. तो इतर ठिकाणी मिळत असावा असं मला वाटत नाही..पण जशी हैदराबादची बिर्याणी काही शहरात मिळते तसं जर कोणी कुबानी का मिठा त्यांच्या मेनूत ठेवला असेल तरीही त्याची चव चाखायला काही हरकत नाही..पण हैदराबादमध्येच जर तुम्हाला हा पदार्थ खायला मिळाला तर त्याची लज्जत काही औरच असेल...मी सुद्धा अनेकदा हॉटेलमध्ये गेल्यानंतर ऑर्डर देण्यापूर्वी कुबानी का मिठा आहे का याची खात्री करुन घेतो..अनेकदा हा मेनू नाही असाच सुरु हॉटेलमध्ये असतो..पण स्वागत हॉटेल सारख्या काही हॉटेल्समध्ये हा पदार्थ आवर्जून मिळतो.. संपूर्ण जेवणावर ताव मारल्यानंतर आईसक्रीम किंवा सॉफ्ट ड्रिंक ऑर्डर करण्याएवजी एकदा कुबानी का मिठा ट्राय करुन बघा तो तुम्हाला जरुर आवडेल..तुम्हाला जर गोड पदार्थ आवडत असेल तर तुम्हाला त्यादिवशीची ती मेजवानीच म्हणून समजा आणि जर गोड पदार्थ फारसे आवडत नसतील तरीही शेवट गोड करावा म्हणून तरी कुबानी मिठा ची चव चाखायला हरकत नाही..तर मग काय हैदराबादमध्ये आलात आणि जेवणाचा बेत असेल तर नक्कीच कुबानी का मिठा ची चव चाखणार ना....

Friday, November 25, 2011

हैदराबादची कामत जवार रोटी




हैदराबाद म्हटलं की जेवणाच्या मेनूत सर्वात वरचं स्थान असतं ते हैदराबादी बिर्याणीचं...या बिर्याणीवर मी लिहिणारच आहे.. पण आज मी हैदराबादच्या काही विशेष मेनूवर लिहिणाराय....सुरवातीला कामत हॉटेल मधल्या जवार रोटी यावर..... खरं तर आज ह्याच मेनूवर लिहिण्याचा माझा उद्देश आहे...हैदराबादमध्ये मी आता जवळपास १२ वर्षापासून राहत आहे.. मुळात महाराष्ट्राचा आणि त्यातच सोलापूरचा असल्यामुळे ज्वारीची भाकरी हा माझा जिव्हाळ्याचा आणि जवळचा विषय... सोलापूर हे तर ज्वारीचं कोठारचं आहे...त्यातच कर्नाटक लागूनच असल्यामुळे तिथंही ज्वारीची कडक भाकरी आणि दही हा मेनू सर्रास असतोच..गावाकडंतर ज्वारीची भाकरी हेच मुख्य अन्न..पण शहरीकरणामुळे ज्वारीची भाकरी थोडी मागं पडलीय...पण जाऊ द्या त्यावर नंतर बोलू....मी सांगत होतो ते हैदराबादमधल्या कामत जवार रोटीबद्दल...अबीड्स, नामपल्ली, कोटी या भागात जर तुम्ही कधी गेलात तर या परिसरातच रामकृष्ण थिएटर आहे.. त्याच्या कॅम्पसमध्ये तुम्ही गेलात की कामतची तीन हॉटेल्स तुम्हाला दिसतील.. त्यात रामकृष्ण ३५ एम एम थिएटरच्या बाजूला वरच्या मजल्यावर हे जवार रोटीचं हॉटेल आहे.. हॉटेल स्वच्छ आहे.. कसलाही गोंगाट नाही...मेनूही एकच.. ज्वारीची भाकरी...तुम्ही ऑर्डर देताच टेबलवर सर्वात अगोदर केळीचं मोठं पान येतं, त्यानंतर एका पाठोपाठ वाढपी म्हणजे वेटर्स...ते एकामागून एक सर्व पदार्थ तुमच्या पानावर वाढतात..सुरवातीला बेसण म्हणजे पिठलं, नंतर वांग्याची भाजी त्यानंतर पात असलेला कांदा किंवा कच्ची मेथीची भाजी तोंडी लावायला येते...मग येते गरम गरम ज्वारीची भाकरी त्यासोबत बटर.. एवढं सगळं समोर आल्यावर भाकरीला बटर लावून गरमागरम भाज्यांवर तुटुन पडण्याचा मोह मात्र आवरत नाही...त्याचवेळी ताकाचा एक ग्लासही मिळतो..सर्व भाज्या कशा स्वच्छ..मसाल्यांचा वापर खूपच कमी.. तिखट वगैरे काही नाही...अस्सा हा साग्रसंगित गावरान पण तेवढाच शहरी टच असलेला मेनू समोर असल्यावर पाच सहा भाकरी सहजच जाणार हे काही सांगायला नको.. हे माझ्या जेवणाचा अंदाज सांगतो हं.... प्रत्येकाचं लिमिट वेगळं वेगळं....काहीजण तर दहा भाकऱ्याही सहज फस्त करतात... असो...त्यानंतर पांढरा भात त्यावर साचूक तुपाची धार आणि गरम वरणाची धार..आहाहाहा.....काय बेत असतो म्हणून सांगू.. मग काय कोणीही तुटन पडणार नाही तर मग काय.....एवढं सगळं संपल्यानंतर मग बिल येणारच...पण बिलाबरोबर एक केळी आणि खायच्या पानाचा विडा ही इथली खासीयत बरं का...
एवढा सगळा साग्रसंगीत जेवणाचा बेत झाल्यानंतर खिशाला थोडा खड्डा पडणारच..पण घाबरू नका सध्या ही डिश शंभर रुपयाच्या पुढे आहे.. इतर हॉटेलमधल्या बिलापेक्षा जास्त नाही...पण शहरी टच आणि कामतची स्वच्छता लाभलेला हा गावरान मेनू चाखालया....म्हणजे त्यावर ताव मारायला काय हरकत आहे...सुट्टीच्या दिवशी तुम्ही जर कोटी-अबीड्सच्या भागात गेलात, पिश्चर पहायची लहर आली तर रामकृष्णमध्ये पिश्चर, त्यानंतर कामत जवार रोटी हा बेत आखायला चांगला आहे... कोणाली ट्रीट द्यायची असेल...एखाद्या मैत्रिणिबरोबर जायचं असेल तर हे ठिकाण आणि मेनू वाईट नाही..स्वताच्या बायकोलाही घेऊन जायला हे ठीकाण छान आहे...मग काय.. होऊन जाऊद्या एकदा कामत जवार रोटीचा बेत....
( पुढच्या वेळी हैदराबादमधल्या आणखी काही विशेष मेनू असलेल्या हॉटेलवर लिहिण्याचा प्रयत्न करेन..तोपर्यंत रामराम...)

अण्णा ! जरा जपून बोला...




जेष्ठ समाजसेवक अण्णा हजारेंनी त्यांच्या बोलण्यानं या आठवड्यात पुन्हा वाद निर्माण केले..अण्णांच्या भ्रष्टाचार विरोधातल्या लढ्यामुळे त्यांची ख्याती देशभरातच नाहीतर जगाच्या पाठीवरही पोचलीय...पण कधी कधी अण्णा स्वतःच्याच बोलण्यानं टीकेचे धनी होतात...त्यांच्याबद्दल महाराष्ट्रातल्या जनतेला माहिती आहे..अण्णांचा लढा मोठा आहे..त्यांच्यामुळे राज्यात काही कायदे झाले, माहितीचा अधिकार हा कायदा आला..त्यांनी केलेल्या अनेक उपोषणाला यश आलं.. हे सर्व मान्य असलं तरीही एवढ्या मोठ्या माणसानं बोलताना संयम बाळगावा हे त्यांना आता कोणीतरी सांगायला हवं..पण का कोण जाणो अण्णा स्वतःच स्वतःच्या बोलण्यानं वाद ओढवून घेतात...त्याचा पुन्हा प्रत्यय या आठवड्यात आला...तो शरद पवार आणि दारू पीणाऱ्यांना खांबाला बांधून फटके दिले पाहिजेत ह्या त्यांच्या दोन विधानानं...
शरद पवार हे महाराष्ट्राचे मोठे नेते आहेत..राज्याच्या जडणघडणीत त्यांचा मोठा वाटा आहे... त्यांच्या राजकीय भूमिकेबद्दल काही मतभेद असू शकतात...पण महाराष्ट्राच्या या मोठ्या नेत्याचा जेव्हा एका पंजाबी माथेफिरुनं त्यांच्यावर हल्ला केला...कृपाण काढून तो धमकावू लागला.. त्यांचा एवढा मोठा अपमान झाला..हा सारा प्रकार निषेध करण्यासारखाच आहे.. त्या माथेफिरुचं कोणत्याच बाबतीत समर्थन होऊ शकत नाही.. पण हा सारा प्रकार घडल्यानंतर अण्णा हजारे यांना पत्रकारांनी प्रतिक्रीया विचारली असता उपहास करत...एकच मारली का असा सवाल केला.. त्यावेळी तिथं जमलेले काही महाभाग हसलेही... खरं तर अण्णा हजारेंनी अशी प्रतिक्रिया देणं योग्य आहे का.. ?.पवारांशी त्यांचे काही मतभेद असतीलही म्हणून काय पवारांवर झालेल्या हल्ल्याचा असा उपहास करायचा....? काय अधिकार आहे अण्णा हजारेंना अशा प्रकारे प्रतिक्रीया देण्याचा..?.पण जेंव्हा त्यांची प्रतिक्रीया टीव्ही वाहिण्यांवर प्रसारित झाली त्यानंतर त्यांच्यावर सर्व बाजूंनी टीकेची झोड उठली..त्यानंतर अण्णांच्या लक्षात ही बाब आली आणि आपल्या बोलण्याचा चुकीचा अर्थ काढला जात असल्याची सारवासारव केली..तसच प्रकरण अंगलट येतय असं लक्षात येताच माफी मागण्याची तयारी दाखवली....हे अण्णांना शोभणारं नाही....
दुसऱ्या एका प्रकरणात दारु पिणाऱ्यांना खांबाला बांधून मारलं पाहिजे असं वक्तव्य त्यांनी केलं...दारूचे दुष्परिणाम असतात..त्याचं व्यसन ज्यांना लागलय त्यापासून त्यांना परावृत करणं हे महत्वाचं आहे..पण त्याला खांबाला बांधून फटके द्या असं म्हणण्याचा अण्णा हजारेला कोणी अधिकार दिला..? स्वतः गांधीवादी आहे असं म्हणायचं..अहिंसेचा मार्ग सांगायचा आणि स्वतःच हिंसक विधानं करायची हा काय प्रकार आहे...? मुळात या दोन्ही प्रकारात अण्णांना बोलण्याची गरजच नव्हती..पण प्रसिद्धीची हवा डोक्यात गेल्यानंतर जे होतं तेच अण्णा हजारेंचं होत आहे...मग काही हिंदुत्ववादी संघटना जेव्हा व्हॅलेंटाईन डे सारख्या प्रकाराला विरोध करत तरुण तरुणींना मारहाण करतात त्यांच्यात आणि या अण्णा हजारेंमध्ये फरक तो काय राहिला...? हा कसाला आलाय गांधीवाद..? त्यामुळे अण्णा जरी वयाने कीतीही मोठं असले तरी बोलताना थोडी काळजी घ्यायला नको का...पण नाही उचलली जीभ लावली टाळ्याला या म्हणीप्रमाणं अण्णांची गत झालीय... त्यामुळे अण्णा...दुसऱ्याला उपदेश देण्यापूर्वी जरा जपून बोला.....नाहीतर बाळासाहेब ठाकरे म्हणाले तसं हा कसाला गांधी हा तर वाकड्या तोंडाचा गांधी...असं लोकही म्हणतील.....
( या अगोदर मी माझ्या ब्लॉगवर अण्णा हजारेंच्या दिल्लीतल्या आंदोलनावर खूपच सकारात्मक बाजूनं लिहिलंय..पण त्यांची आत्ताची बेताल वक्तव्यं टीका करण्यासारखीच आहेत...त्यामुळे हा ब्लॉग लिहणं मला भाग पडलं.. )

Thursday, November 17, 2011

कापसाचा प्रश्न आणि शेतकऱ्यांचे हाल...




ऊसाला दर वाढवून द्यावा यासाठी स्वाभीमानी शेतकरी संघटनेच्या राजू शेट्टींनी केलेल्या आंदोलनाला यश आल्यानंतर आता कापसासाठी राज्यभर वणवा पेटलाय. कापसाला सहा हजार रुपये भाव द्यावा यासाठी हे आंदोलन सुरु आहे.. ही मागणी रास्तच आहे.. कारण सध्या केंद्र सरकारनं कापसाला ३३०० रुपये हमी भाव जाहीर केलाय. हा हमी भाव कमी आहे.. त्यामुळे भाव वाढवून देण्याची मागणी केली जातेय..त्यासाठी कापूस उत्पादन घेतलं जाणारा मराठवाडा विदर्भ या पट्ट्यात या आंदोलनाचा जोर आहे..या आंदोलनात हिरीरीनं भाग घेतलाय तो शिवसेना, भाजप आणि इतर काही राजकीय पक्षांनी..त्याचं कारण आहे राज्यात होत असलेल्या नगरपालिका, महानगरपालिका, जिल्हा परिषदेच्या निवडणुका..त्यामुळे गावाकडच्या या राजकारणचं धुमशान जिंकायचं असेल तर शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांकडे दुर्लक्ष करुन चालणार नाही..त्यातच ऊसाच्या आंदोलनाला पश्चिम महाराष्ट्रात यश आलय. उस आणि साखर कारखाने पश्चिम महाराष्ट्राची राजकीय ताकद आहे. त्याकडे दुर्लक्ष करणं राष्ट्रवादीच काय काँग्रेस आणि शिवसेना, भाजप आणि नवख्या मनसेलाही परवडणारं नव्हतं म्हणून त्यांनी २०५० रुपयाचा भाव देऊन हे प्रकरण मिटवलं..तोच धागा पकडून कापसाचा प्रश्न हाती घेण्यात आलाय..या आंदोलनामागचं राजकारण थोडं बाजूल ठेऊयात...पण शेतकऱ्यांचा ऊस असो कांदा असो कापूस वा कोणत्याही पिकाला योग्य भाव मिळत नाही ही वस्तुस्थिती आहे..नकदी पिकाचा विचार करता ऊसाला जो काही भाव मिळत आलाय त्यात शेतकऱ्याचा तोटा होत नाही..पण इतर पिकांचं काय.. कांदा तर शेकऱ्याचा नेहमीच वांदा करतो... पण या तिन मुख्य पिकावरुन राजकीय गणितं बांधलेली आहेत..म्हणून वेळीवेळी या पिकाच्या भावासाठी आंदोलनं केली जातात...त्याला काही वेळेला यश येत गेलय..पण नेहमीच शेतकऱ्यांना त्यांच्या पिकाला भाव मिळावा म्हणून आंदोलन करण्याची वेळ का यावी...शेतकरी हा सुद्धा उत्पादकच आहे..पण इतर उत्पादकाप्रमाणे त्याला त्याच्या उत्पादनाची किंमत ठरवण्याचा अधिकार नाही..हाच मुळात कळीचा मुद्दा आहे..शेतीमाल हा जगाच्या पाठीवरचा एकमेव उत्पादन आहे ज्याची किंमत त्याचा उत्पादक म्हणजे शेतकरी ठरवत नाही तर खरेदीदार.-व्यापारी ठरवतो. म्हणून मागच्या अनेक वर्षांची एक मागणी आहे....शेतकऱ्याला त्याच्या मालाची किंमत ठरवण्याचा अधिकार द्या किंवा उत्पादन खर्चावर आधारीत किंमत ठरवा.. हे शक्य झालं तर शेतकऱ्याला कोणत्याही सबसीडीची गरज भासणार नाही किंवा कोणाकडे कर्जासाठी हात पसरण्याची गरज राहणार नाही..मुळात शेतीसाठी लागणारा खर्च वरचेवर वाढत चाललाय..त्यातच सिंचनाचा प्रश्न मोठा आहे..पावसावर आधारीत आपली शेती आहे..याच पावसाचा लहरीपणा शेतकऱ्यांचं जीवन कठीण करतो..चांगला पाऊस, चांगलं उत्पन्न आलं तरी चांगला भाव मिळेलच असं नाही...त्यामुळे शेतकऱ्यांवर नेहमीच टांगती तलवार असते..शेतीत केलेला खर्चही बऱ्याचवेळेला निघत नाही त्यामुळे अनेक समस्या उद्भवतात...त्या दूर व्हाव्या असं कोणत्याच राजकीय पक्षाला किंवा सत्तेतल्या लोकांना वाटणार नाही..त्यामुळे वर्षानुवर्षे चालत आलेल्या पिळवणूकीतून त्याची सुटका होणारच नाही..त्यामुळे आंदोलनं करावी लागत आहेत...पण निवडणुका किंवा राजकीय हितसंबंध लक्षात घेऊनच त्यावर निर्णय होत असतात..शेतकऱ्यांचे जाणते राजे म्हणवणारे नेतेही त्याच पंगतीत बसतात...

Saturday, November 12, 2011

ऊसाच्या पहिल्या हप्त्याचा वाद...




ऊसाला पहिला हप्ता किती असावा यासाठी स्वाभीमानी शेतकरी संघटनेच्या राजू शेट्टींनी जे आंदोलन छेडलं त्याला अखेर यश आलय..शरद पवारांच्या बारामतीतच ठाण मांडून बसलेल्या राजू शेट्टींनी अखेर सरकारला झुकायला लावलं..केंद्रानं जाहीर केलेल्या एफआरपीपेक्षा जास्त रक्कम देण्यास राज्य सरकार तयार नव्हतं. हा एफआरपी १४५० पन्नास रुपये आहे. म्हणजे ९.५ टक्के रिकव्हरीला १४५० म्हणजे कोल्हापूर पट्ट्यातल्या साखरेची रिकव्हरी ११.५ टक्के धरली तरी १ टक्का बरोबर १५३ रुपये प्रमाणे जवळपास १७५० रुपयाच्या जवळपास हा पहिला हप्ता जात होता..पण आता सरकारनं कोल्हापूर, सांगली सातारा भागातल्या जास्त रिकव्हरी असलेल्या ऊसला पहिला हप्ता २०५० रुपये देण्याचं मान्य केलय. तर सोलापूर, नगर पुणे भागात १८५० आणि मराठवाडा - विदर्भाला १८०० शे रुपये देण्याचं मान्य केलय...खरं तर हा शेतकऱ्यांचा विजय आहे. राजू शेट्टी यांनी तर बारामतीत ठाण मांडून सरकारला त्यांच्या मागण्या मान्य करावयास लावल्याच..पण बारामती, इंदापूर सह अनेक भागात बंदही पाळण्यात ते यशस्वी झाले.. त्यांची मागणी २३५० रुपयाची होती..पण २०५० हा सुद्धा काही कमी भाव नाही..तसं पाहिल तर ऊसाला ३००० रुपयांचा भाव देणंही शक्य आहे पण सहकारी क्षेत्रातली ही राजकीय मंडळी शेतकऱ्याला जादा पैसे मिळू देणार नाहीत. त्यामुळे हा सारा खटाटोप चालला होता..पंढरपूर ते बारामती पदयात्रा आणि त्यानंतर बारामतीतच उपोषण केल्यामुळे सरकारनं त्याची दखल घेतली..त्यातच शेतकऱ्यांनीही कारखान्याला ऊस जाऊ दिला नाही. अनेक ठिकाणी ऊस वाहतूक रोखून धरली तर काही ठिकाणी तोडफोडही केली..यावेळी तीन्ही शेतकरी संघटना रस्त्यावर उतरल्या होत्या. त्यांच्या या आंदोलनाला शेवटी यश आलंय...
ऊसाच्या आंदोलनाला शिवसेना, मनसे या पक्षांनीही जाहीर पाठिंबा दिला होता. उद्धव ठाकरेंनी मुख्यमंत्र्यांची भेट घेतून मध्यस्ती करण्याचा प्रयत्न केला. तर मनसेनं थेट रस्त्यावर उतरुन आंदोलनात उडी घेतली. त्यामुळेही या आंदोलनाला लवकर यश मिळालं असं म्हणता येईलं.. खरं तर जिल्हा परिषद , पंचायत समित्या नगरपालिका आणि महानगरपालिका यांच्या निवडणुका दोन तीन महिन्यावर आल्या आहेत. त्यामुळे सर्वच राजकीय पक्षांची गोची झाली होती. शेतकऱ्यांचं आंदोलन मोडून काढणं सरकारला महागात पडलं असतं. काँग्रेस सुद्धा यातून व्यवहार्य तोडगा काढण्याची भाषा करत होतं. पण राष्ट्रवादी काँग्रेस मात्र तोंड बंद करुन होतं. त्याचं कारण अजितदादा..ऊसाला एफआरपीच्या वर भाव देऊच नका असा अजितदादांचा तोरा होता. त्यामुळे राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या इतर नेत्यांनी त्यावर फारसं बोलणच टाळलं..त्यातच मावळ प्रकरणी पोलीसांचा हस्तक्षेप राष्ट्रवादीच्या अंगलट आला होता त्यामुळे यावेळी पोलीस बळाचा वापरही टाळण्यात आला हेसुद्धा महत्वाचं..
खरं तर शेतकऱ्यांचा जाणता राजा म्हणवून घेणाऱ्या पवार साहेबांद्या राज्यात ऊसाला दोन हजार रुपयेही भाव देण्यास टाळाटाळ केली जात आहे. मात्र उत्तर प्रदेशच्या मुख्यमंत्री मायावती यांनी मात्र २५०० रुपयांचा भाव जाहीर केलाय. ते पवारसाहेबांना का जमलं नाही असा प्रश्न उपस्थित होतो. मुळात राज्यातली सहकारी साखर कारखानदारी या राजकीय नेत्यांना मोडीत काढायचीय..सहकारी साखर कारखाने बंद पाडायचे ते नंतर लिलावात विकत घ्यायचा हा धंदाच सध्या या सर्व पक्षांच्या नेत्यांनी चालवलाय...त्याला सर्व पक्षांचे नेते जबाबदार आहेत..
या आंदोलनाची दुसरी एक बाजू आहे..राजू शेट्टी यांनी थेट बारामतीत जाऊन पवारांना आव्हान दिल्यामुळे काँग्रेसच्या नेतेमंडळींनी शेट्टींना रसद पुरवल्याची चर्चा आहे. थेट बारामतीत जाऊन पवार साहेबांना अशा पद्धतीनं आव्हान दिल्यामुळे पवारांचे कट्टर विरोधक इंदापूरचे हर्षवर्धन पाटील यांनीही मोठी भूमिका बजावल्याचं बोललं जातय. त्यातच या आंदोलानातून तोडगा काढण्यासाठी याच हर्षवर्धन पाटलांना अधिकार देण्यात आले होते. राष्ट्रवादीकडून फक्त विजयसिंह मोहिते पाटील होते..पण या सर्वांचं श्रेय शेवटी काँग्रेसलाच जाईल याची रणनिती आखण्यात आली होती..पवारांच्या बालेकिल्लात त्यांना आव्हान द्यायचं आणि श्रेयही काँग्रेसकडे घ्यायचं यात सध्यातरी काँग्रेसची सरशी झाल्याचं दिसतय...

Monday, October 31, 2011

परप्रातिंयांची मुजोरी..




संजय निरुपम या काँग्रेस खासदारानं नागपूरातल्या उत्तर भारतीयांच्या मेळाव्यात परप्रातियांचा मुद्दा पुन्हा काढला..मुंबईतल्या उत्तर भारतीयांनी जर मनात आणलं तर मुंबई बंद करु शकतो अशी दर्पोक्ती या महाशयांनी केली..खरं तर निरुपम हा एक वाचाळ माणूस....तोंड उघडलं की वाद हाच त्याचा शिरस्ता होऊन बसलाय..पण निरुपम यांनी मुंबई बंद करण्याची भाषा करण्यामागं राजकारण आहे हे सांगायला आता उत्तर प्रदेशातल्या गागा भट्ट यांना विचारण्याची गरज नाही...कारण सोप्पं आहे..तीन चार महिन्यावर मुंबई महानगर पालिकेची निवडणूक आलीय..आणि मुंबईची निवडणूक म्हटलं..की सर्वच पक्षांना ती जिंकण्याची ईर्शा होणारच..शिवसेनेचा तर तो अर्थ वायूच आहे..आणि मुंबई फक्त शिवसेनाच बंद करु शकते हा त्यांचा आवाज...पण त्यालाच निरुपम यांनी आव्हान दिलं म्हटल्यावर सेना गप्प बसेल कशी...त्यांनीही निरुपम यांचे दात घशात घालण्याची तंबी दिली...त्यात राज ठाकरे यांनीही लवकरच फटाके फोडू अशा इशारा दिलाय..त्यामुळे हा वाद आता मुंबई महापालिकेची निवडणूक होईपर्यंत रंगणार हे मात्र नक्की....
हा झाला निवडणुकीचा मुद्दा..पण मुळात या संजय निरुपम काय कृपाशंकर सिंग काय आणि अबू आझमी काय..या लोकांचा आवाज वाढतोच कसा हे महत्वाचं...मुंबईत परप्रांतियांची संख्या दिवसेंदिवस वाढतेय. त्यांच्याजिवावर नेतेगिरी करण्याचा ह्या तिघांचा राजकीय धंदा सुरुय.. पण निरुपम यांच्या भाषेत जी मग्गुरी आहे ती जरा जास्तच आहे...कोण तो उपटसुंभ कुठुन आला तो...आणि मुंबई बंद करण्याची भाषा काय करतोय...या महाशयांना एवढा माज आला तरी कुठुन...ह्याच निरुपम नावाच्या महाशयांनी यापूर्वी छट् पूजेच्या निमित्तानं राजकीय शक्तीप्रदर्शन मांडलं होतं..आता पुन्हा निवडणुका..या निवडणुकीच्या तोंडावर असे वाद निर्माण करायचे आणि स्वताचं उखळ पांढरं करुन घ्यायचं हा त्यांचा धंदा सुरु झालाय.. सध्या मुंबई प्रदेश काँग्रेस अध्यक्षपद किंवा गुरुदास कामत यांच्यामुळे रिकाम्या झालेल्या मंत्रीपदावर वर्णी लागावी यासाठीही या निरुपम महाशयांची बडबड सुरु आहे..त्यातच मुंबईत उत्तर भारतीयांचा कैवारी मिच आहे हे दाखवण्यासाठीही त्यांचा हा आटापीटा आहे..
खरं तर राज्यातल्या काँग्रेस नेत्यांनीच या निरुपम महाशयांचे कान उपटायला पाहिजे पण काँग्रेस मध्ये असा एकही नेता नाही जो अशा लोकांना लगाम लावू शकेल.. त्यामुळेच अशा माणसांची मुजोरी वाढतेय.. बरं या उत्तर भारतीयांना नाराज करण्याची कोणत्याही पक्षात धमक नाही...राहता राहिला मनसे.. सध्या मनसेचं इंजिनच या उत्तर भारतीयांची गाडी रुळावरुन खाली खेचू शकतं..त्यामुळे निरुपम यांनी दिवाळीत टाकलेल्या या ठिगणीवर राज ठाकरे मुंबई महानगरपालिका निवडणुकीत मोठे बॉम्ब फोडणार हे मात्र नक्की...राज ठाकरे यांनीही तसे संकते दिलेलेच आहेत..त्यांचा दारुगोळाही भरलेलाच आहे.. त्याला निरुपम यांनी ठिगणी टाकल्यामुळे हा दारुगोळा आता उडणार आणि त्यात कोणाकोणाची वाट लागणार हे या दोन महिन्यात दिसणार आहे..

ऊसदरवाढीसाठी शेतकरी रस्त्यांवर..




राज्यात सध्या ऊस दरवाढीचं आंदोलन पेटलय...राज्यात म्हणण्यापेक्षा पश्चिम महाराष्ट्रात म्हणणं तर फारच संयुक्तिक ठरेल. कारण पश्चिम महाराष्ट्रातच सहकारी साखर कारख्यांचं मोठं जाळं आहे.... ऊसाला तीन हजार रुपयापर्यंत भाव द्यावा यासाठी तिन्ही शेतकरी संघटना सध्या आक्रमक आहेत.. १ ऑक्टोबरला यंदाचा हंगाम सुरु व्हायला पाहिजे होता.. पण सुरुवातीला ऊस तोडणी कामगारांनी त्यांच्या मजुरीसाठी आंदोलन केलं. त्यामुळे हंगाम लांबला..नंतर शरद पवार- गोपीनाथ मुंडे यांच्या लवादानं ७० टक्के मजुरीत वाढ देण्याचा निर्णय घेतला आणि हा वाद मिटला.. हा वाद मिटतो न मिटतो तोच ऊसाचा हप्ता किती असावा यावरुन शेतकरी संघटनांनी आक्रमक भूमिका घेतली..त्याची सुरुवात सोलापूरातूनच झाली...सहकारमंत्री हर्षवर्धन पाटील यांच्या भीमा सहकारी साखर कारखान्याच्या गळीत हंगामाच्या कार्यक्रमात शेतकरी संघटनांनी गोंधळ घातला..त्यानंतर माढ्यात एका साखर कारखान्यात तोडफोड केली.. हे लोण शेजारच्या सांगली जिल्ह्यातही जाऊन पोचलं.. तिथं त्यांनी ऊस वाहतूकीच्या गाड्या अडवल्या.. आता शेतकऱ्यांनी एवढं आक्रमक झाल्यानंतर साखर सम्राट हादरले असं म्हटलं जातं..काही कारखान्यांनी भाव वाढवून देण्याची तयारी दाखवलीय..पण नेहमीप्रमाणं साखरनिर्यात बंदी उठवण्याचा सुर त्यांनी आळवलाय...त्यातच यावेळी शिखर बँकेवर प्रशासक आहे..त्याचा फटका कारखान्यांना बसतोय.. ही बँक कारखान्यांना सढळ हातानं पैसा देणार नाही... ही कारणं साखर सम्राटांकडून पुढं केली जात आहेत..पण एक मात्र खरं की महागाई प्रचंड वाढलीय..शेतीसाठी लागणारा बि बियाणं, खतांच्या किंमती गगणाला भिडल्यात..त्यामुळं साहजिकच ऊसचा दर वाढवून द्यावा ही शेतकऱ्याची मागणी रास्तच आहे.. पण शेतकऱ्यांच्या हातात चार पैसे सहज पडतील तर तसं होणं नाही.. मुळात साखर कारखाने आजपर्यंत शेतकऱ्यांना लुटतच आलेत.. पूर्वी साखर कारखान्यांची संख्या मर्यादित होती.. तेव्हातर त्यांनी शेतकऱ्य़ांना वेठीस धरण्याचंच काम केलं..शेतकऱ्यांच्या ऊसावर साखर कारखानदार, संचालक मंडळं गब्बर झाली पण शेतकऱ्यांना भाव द्यायचा म्हटलं की त्यांचा सुर बदलतो.. सध्या कारखान्यांची संख्या जास्त आहे.. त्यातच खाजगी क्षेत्रासाठी साखर कारखानदारी मोकळी केल्यामुळे साखर सम्राटांच्या दादागिरीला थोडा चाप बसलाय..
तसं पाहिलं तर ऊसापासून साखर हे एकच उत्पादन घेतलं जात नाही..त्यापासून मोल्यासीस, बगॅस तर मिळतोच पण इतर उपउत्पादनंही घेतली जातात..त्यातूनही कारखान्यांना मुबलक पैसा मिळतो.. पण शेतकऱ्यांना द्यायचं म्हटलं की हात आखडता घ्यायचा हा या साखर सम्राटांचा नेहमीचा धंदा झालाय.. .ऊसाला एवढा-एवढा भाव द्यायचा तर तुम्हीच कारखाने चालवा.. दरवाढ देण्यासाठी काही नियम असतात असं शरद पवार आणि अजित पवार सांगत आहेत.. तर मग नियमात बदल करायला तुम्हाला कुणी आडवलय का पवार साहेब.. कृषीखातं तुमच्याकडं.. राज्यात केंद्रात सत्तेत तुम्ही मग शेतकऱ्यांना चार पैसे जास्त द्यायला तुमचा हात कोणी धरलाय.. पण तसं होणार नाही...
या प्रकरणाला आणखी एक बाजू आहे..ती म्हणजे सहकार चळवळ मोडीत काढण्याची...राज्यात सध्या साखर कारखानदारीचं खाजगीकरण होतय..सहकारी साखर कारखाने आजारी दाखवायाचे त्याच्यावर शिखर बँक किंवा इतर देणी वाढवून ठेवायची आणि कारखाना शेवटी विकायला काढयचा.. तोच कारखाना पुन्हा याच नेत्यांच्या बगल बच्चांनी विकत घ्यायचा हा धंदा सुरु झालाय...दस्तुर खुद्द सहकारमंत्री हर्षवर्धन पाटील यांचे स्वतःचे दोन खाजगी साखर कारखाने आहेत..तर ऊस तोडणी कामगारांचे नेते असलेले भाजपचे गोपानीथ मुंडे हेसुद्धा जवळपास २०-२५ कारखाने चालवत आहेत..
त्यामुळं हळूहळू सहकारी साखर कारखान्यांची अवस्था बिकट करुन ही चळवळ मोडायची हे काम सध्या सुरु आहे...एकदा का या साखर कारखान्यांची मुंबईतल्या गिरणी कामगारांसारखी वाट लावली की आपली खाजगी कारखानदारी जोरात चालवायला हे साखर सम्राट मोकळं झाले...पण शेतकरी वाचला पाहिजे..त्याच्या खिशात चार पैसे आले पाहिजेत याकडे सर्वांनी लक्ष देण्याची गरज आहे...कारण शेतकरी जगला तर देश जगला हे लक्षात असावे..

Friday, October 28, 2011

दिवाळीचा फराळ...




दिवाळीचा फराळ हा तर एक स्वतंत्र आणि महत्वाचा विषय आहे...लहानपणी या दिवाळीचं महत्व खूप वाटायचं..दिवाळी म्हटलं की पहाटे उठून अंघोळ..स्वारी अभ्यंगस्नान..त्यानंतर नवे कपडे आणि त्यानंतर फटाक्यांची आतषबाजी..आता गावाकडच्या दिवाळीत आतषबाजी हा शब्द थोडा मोठा वाटतो.. पण थोड्या फार फटाक्यांचा आवाज म्हणजे गावाकडची आतषबाजीच..त्यातच वडिलांनी आणून दिलेले फटाके तीन चार दिवस पुरतील अशा बेतानंच वापरावे लागत..शाळेत असताना दिवाळीच्या सणात ही सुप्त स्पर्धाही असायची...या गल्लीत पहाटे फटाक्यांचा पहिला आवाज माझाच झाला पाहिजे..पण मला ते शेवटपर्यंत जमले नाही..एक तर अंधोळ आटोपली जात नसे..नाही तर कोणीतरी छुपा रुस्तुम पहिला आवाज काढणारच...पण नंतर कॉलेजला गेल्यानंतर फटाक्यांची आवड थोडी कमी झाली..पण दिवाळी फराळ मात्र महत्वाचा तो विसरुन कसं चालेल.. फराळाशिवाय दिवाळी हे गणित शक्य नाही...
.. कॉलेजला गेल्यानंतर दिवाळी सुट्टीसाठी गावी जायचं....आमच्या गल्लीतले आम्ही जवळपास आठ दहा जण एकत्र यायचो... त्यावेळी दिवाळी फराळ आमच्या घरी आईच बनवायची म्हणजे आत्तासारखं मिठाईच्या दुकानातून सर्व पदार्थ विकत आणले जात नसत..तशी गावाकडं पद्धतही नव्हती..आजही गावात दिवाळीचा फराळ घरातच बनवला जातो..शेजारच्या काकू -मावशी -अक्का या एकत्र येऊन हा फराळ बनवायला मदत करत..मग हिच पद्धत सर्वांच्या घरात असे..त्यानंतर फराळाला बोलावलं जायचं..आम्ही आठ दहा जण चार दिवसात फराळाचा हा बेत एखाद्या शाळेतल्या वेळापत्रकाप्रमाणं आखायचो..शेवटचा बेत मात्र फराळाचा न ठेवता नॉनवेजचा ठेवला जात असे..कारण आठ दहा घरचा फराळ खाल्यानंतर जिभेलाही कंटाळा यायचा..मग वेगळा बेत व्हायलाच पाहिजे..पण आमची पंचाईत व्हायची..आम्ही जवळपास सर्वचजण शाकाहारी कुटुंबातले असल्यामुळे आमच्याकडे तो बेत शक्य नव्हता..बर ते घरच्यांना कळलं तर मग वरुन ज्या काही शिव्या पडत त्या सांगायला नकोच..(म्हणजे आम्ही कॉलेजला जात होतो तेव्हाही आमच्या आई बाबांना भीत होतो..) असो..पण शेवटचा बेत एखाद्या मराठा मित्राच्या घरी ठेवला जायचा..आणि मग खऱ्या अर्थानं दिवाळीचा फराळ यथेच्छ पार पडला असं वाटायच..पण यातली गम्मत वेगळीच..दिवाळीच्या फराळासाठी ज्याच्या घरी पंगत बसायची त्यावेळी फराळाचं ताट आलं की पहिली नापसंती अर्थातच रव्याच्या लाडूला असायची..कारण या रव्याच्या लाडूचं पूराणच लय भारी..हा लाडू काही दातानं तुटेल असा नसायचा..त्यामुळे उगाच दातांना त्रास का द्यायचा..मग हळू हळू एकएकाच्या ताटातून तो लाडू नावडतीसारखा बाजूला ठेवला जात असे..या लाडूच्या खट्टपणाचे अनेक किस्से आहेत.पण तो जरा सॉफ्ट व्हावा यासाठी आई-काकू भरपूर प्रयत्न करायच्या पण त्यांना यश काही येत नव्हतं..जीचा रव्याचा लाडू सॉफ्ट होईलं तीनं दिवाळी जिंकलीच म्हणा की...त्यावेळी टिव्ही आणि त्यावर एवढे कुकरी शो नव्हते त्यामुळे आमच्या आईंना अनुभवाचे जे बोल मिळतील त्यातून तो फराळही बनवला जायचा...या फराळाच्या डिशमध्ये सर्वात भाव घाऊन जायचा तो म्हणजे चिवडा....चिवड्याला मोठी फर्माइश असयाची.. त्यात वर कांदा द्या असा आवाज कोणीतरी दिला की कांदा हजर..त्यानंतर नंबर लागायचा तो बुंदीच्या लाडूचा..त्यानंतर नंबर लागायचा तो म्हणजे करंजीचा..रव्याच्या लाडूसारखचं सापत्नभावाची वागणूक कधी कधी अनारश्याला मिळायची...पदार्थ चांगला..त्यात तो गोड..पण का कोण जाणो थोडी भीती वाटायचीच... त्यात शंकर पाळ्या हा पदार्थही अनेकांची पसंती ठरायचा..असं एक एक करता फराळ फस्त व्हायचा....दिवाळीचा फराळ म्हटलं की शक्यतो आपल्या पोटाचा अंदाज घेऊनच अनेक जण बसत..पण मी असेही माझे मित्र पाहिलेत... जे ताटात येईल तो पदार्थ आणि येईल तेवढा फस्त करायचे..मला अशा मित्रांचा खूप हेवा वाटायचा..बर त्यांना ते पचायचंसुद्धा....जाऊद्या आपल्याला पचेल तेवढं आपण खावं …अशी दिवाळी आणि दिवाळीचा फराळ आता होत नाही..मोठ्या शहरात तर कोणी घरी फराळ बनवत नाही...सगळं कसं मिठाईच्या दुकानातून रेड्डी टू इट....आणि त्यातही दिवाळीच्या फराळाची अशी पंगतही बसत नाही.. फार फार तर मिक्स मिठाईचा एक बॉक्स भेट म्हूणून दिला की झाला दिवाळीचा फराळ...त्यातच आता कुछ मिठा हो जाय...म्हणत मोठाल्लं चॉकलेटही दिलं जातं..तोच फराळाचा गोडवा म्हणून गोड माणून घ्यायचं... पण गावाकडीची जी काही दिवाळी व्हायची त्यात एकमेकांच्या घरातला गोडवा, आपलेपणा असायचा...तसा कुछ मिठा हो जाय किंवा मिठाईच्या बॉक्समध्ये जाणवत नाही..

Friday, October 14, 2011

महाराष्ट्रावरचे वीजेचे संकट




राज्यात सध्या वीजेचं भारनियमन मोठ्या प्रमाणावर सुरु आहे. मागच्या काही महिन्यापासून भारनियमन पूर्णपणे बद होतं..पण पुन्हा या भारनियमनाचं संकट राज्याच्या बोडक्यावर उभं ठाकलय. हे संकट पुरेसा कोळसा मिळत नाही म्हणून वीज निर्मिती कमी होत असल्यामुळे होत असल्याचं राज्यकर्ते सांगत आहेत.. तेलंगणा आंदोलन आणि ओडिशात आलेल्या पूरामुळे हा कोळसा मिळत नाही असं त्यांचं म्हणणं आहे..राज्याला सध्या १६ हजार ५०० मेगॉवॅट वीजेची गरज आहे..पण फक्त ११ हजार ५०० मेगावॅट विजच उपलब्ध आहे..त्यामुळे शहरी भागात पाच ते सहा तास आणि ग्रामिण भागात १६ तास वीज भारनियमन केलं जातय. खरं तर हा प्रसंग महाराष्ट्रासारख्या प्रगत राज्यावर का यावा हा प्रश्न आहे..गुजरातपेक्षा महाराष्ट्र प्रगत आहे असा डोंगारा आपले सत्ताधारी पिटत आहेत.. पण विजेची समस्या ही एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर का निर्माण झाली याचा विचार केला जात नाही..दोन तीन वर्षापूर्वीही वीजेचं संकट मोठं होतं. त्यावेळी सिंगल फेजींगचं काम करुन त्यावर काही मात केली होती..१६ तास वीज नसेल तर लोकांनी काय करायचं. शेतीला पाणी देता येत नाही त्यामुळे शेतकऱ्यांचं मोठं नुकसान होतय. त्याचा संताप लोकांनी व्यक्त केलाय. ठिकठिकाणी महावितरणची कार्यालयं फोडणं आणि वीज कर्मचाऱ्यांना मारहाणही करण्यात आली..पण आपले मंत्रीसाहेब लोकांना सबुरीनं घ्या, कायदा हातात घेऊ नका असे सल्ले देत आहेत.. पण मुळात राज्याला लागणारी वीज आपण पूर्ण क्षमतेनं उत्पन्न करु शकत नाही .योग्य नियोजन न केल्याचा हा परिणाम आहे..एक दाभोळ प्रकल्प काय वादग्रस्त ठरला त्यानंतर राज्यात एकही प्रकल्प आला नाही.. सेना भाजप या युती सरकारनं तो प्रकल्प बंद केला..त्याचं खापर नेहमीच त्यांच्यावर फोडलं गेलं..त्यामुळे राज्यावर विजेचं संकट ओढवल्याचा कांगावा केला जातोय..पण त्यांनी मुर्खपणा केला म्हणून तोच मुर्खपणा हे सरकार करत आहे..मागची १० वर्षं काँग्रेस राष्ट्रवादीचे सरकार आहे. या दहा वर्षात या सरकारनं विज निर्मितीसाठी काय केलं..तर त्याचं उत्तर काहीही नाही असचं देता येईल..२००५ मध्ये वेगवेगळ्या कंपन्याशी महाराष्ट्र सरकारनं १२ हजार मेगावॅट विज निर्मितीचे करार केले होते..त्यातला एकही प्रकल्प अजून पूर्ण झाला नाही..त्यामुळे वीज निर्मितीसाठी सरकार कीती उदासिन आहे हे दिसतय. एकीकडं एमएसईबीचे त्रिभाजन करुन त्यांचा व्यवहार सुरुळीत पार पाडण्याचा उद्देश होता पण त्यांच्या कारभारातही सुधारणा झाल्याचं दिसत नाही.. राज्याला सध्या ४५०० मेगावॅट विजेचा तुटवडा जाणतोय..तर दुसरा प्रश्न आहे वीज चोरीचा आणि वीज गळतीचा .त्यावरही नियंत्रण मिळवण्यात महावितरणला अपयश आलय..तर दुसरीकडं जैतापूर अणुउर्जा प्रकल्पाचं महत्व पटवून देण्यासाठीच विजेचं संकट उभं केलं जात असल्याचा आरोप होतोय. कारण कोळशाचा प्रश्न उभा करुन राज्याला विजेची कीती गरज आहे असं चित्र निर्माण करायचं आणि जैतापूर प्रकल्पाचं घोडे पुढं रेटायचं हाच डाव आहे..खरं तर महाराष्ट्रासारख्या प्रगत राज्याला विज, रस्ते, पाणी या मुलभूत सुविधा आजही व्यवस्थित नाहीत हे चित्र भूषणावह नाही...त्याकडे वेळीच लक्ष दिलं नाही तर जनतेचा उद्रेक होणार हे सांगायला कोणत्या ज्योतिषाची गरज नाही..

Sunday, October 9, 2011

जाहिरात आणि वाद...








जाहीरात ही ६५ वी कला म्हटलं जातं..जाहिरातीतून आपलं उत्पादन जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोचावं हा त्यामागचा हेतू..पण सध्या जाहीरात हा सुद्धा वादाचा विषय झालाय. विशेषतः टीव्हीवरच्या जाहिरातीवरुन अनेक वाद निर्माण झालेत..सर्वच क्षेत्रात स्पर्धा वाढल्यामुळे आपलं उत्पादन स्पर्धक कंपनीच्या उत्पादनापेक्षा कसं दर्जेदार आहे हे दाखवण्यापेक्षा जाहीरातच थोडीशी भडक केली तर आपोआपच त्याकडं लक्ष वेधलं जाईलं आणि पर्यायानं त्याची विक्री वाढेल असा त्यामागचा होरा असावा..कारण सध्या लोकांपर्यंत पोचण्याचं टीव्ही हे फार मोठं जनसंपर्काचं साधन झालय..त्यामुळे केवळ दहा किंवा तीस सेकंदाच्या जाहिरातीत उत्पादन ग्राहकाच्या गळी उतरवणं सोप काम नाही..किंवा वाद निर्माण झाला की त्याकडं लोकांचं लक्षही वेधलं जातं हासुद्धा त्यामागचा उद्देश असू शकतो..कारण काहीही असो..सध्या जाहिरातसुद्धा वादाचा विषय झालाय हे मात्र नक्की...आता हेच पाहा ना.. अमोल माचो या बनियन- अंडरवेअरच्या जाहिरातीतीलं ते अंडरवेअर पळवणारं माकड आणि ती महिला या जाहितीवरुनही वाद झालाच...अशा अनेक जाहिराती आहेत ज्यामुळे वाद निर्माण झालाय...त्यातही डिओच्या जाहीरातीवरुन तर किती वाद ओढवला..बाजारात सध्या जे डिओडरंट आहेत त्यातल्या अनेक जाहिरातीमध्ये हा डिओ वापरल्यानं स्त्रीया तुमच्याकडे लैंगिकदृष्ट्या आकर्षित होतात अशाच चित्रित केलेल्या आहेत..त्यामुळे अनेक मुलांनी त्याच डिओचा वापर केला पण त्यांना जाहिरातीचा अनुभव आलेला नाही हे सत्य आहेच.. हाच धागा पकडून एका ग्राहकानं एका डिओ उत्पादन करणाऱ्या कंपनीच्या विरोधात न्यायालयात धाव घेतली..मागची पाच सहा वर्ष तो ग्राहक त्याच कंपनीचा डिओ वापरायचा पण आपल्याकडे जाहिराती प्रमाणं एखदाही कुठलीच मुलगी किंवा बाई आकर्षित झाली नाही अशी त्यानं तक्रार केली..तर अशाच डिओच्या जाहिराती सहकुटुंब पाहता येत नाहीत म्हणून त्यांच्यावर कारवाई करावी लागली..त्या जाहिरातीसुद्धा दाखवण्यावर बंदी घातली गेली..पण त्याचा दुसरा अवतार पुन्हा आलाच..अशा अनेक जाहिराती आहेत त्या फसव्या असतात.. पण केवळ जाहिरातीतला भडकपणा किंवा आपला आवडता अभिनेता-अभिनेत्री-खेळाडू त्याची जाहिरात करतो म्हणून अनेक ग्राहक त्याची खरेदी करतात..असाच एक प्रकार माझ्या मित्राच्या बाबतीतही झाला.. आम्ही काँलेजला असताना आमचा एक रुमपार्टनर किडमिडा आणि काळा होता..पण त्याला सुंदर दिसण्याचं मोठं फॅड..अर्थात काँलेज म्हटल्यावर ते ओघानं आलच..हा पठ्ठ्या अंघोळीला गेला की किमान अर्धा तास तरी बाहेर यायचाच नाही...त्यामुळे आम्हा इतर पार्टनरना उशिर व्हायचा. तो एवढा वेळ आत काय करतो याचा आम्ही शोध घेतला तेव्हा तो लक्सचा साबण कमित कमी पाच ते सहा वेळा लावून त्यावर पुन्हा चक्क दगडानं अंग घासायचा..वरुन आत घेऊन गेलेल्या आरशात पुन्हा पाहून पुन्हा तोच प्रकार करायचा..त्याचा रंग काही उजळला नाही मात्र कातडी खराब होत गेली..त्यानंही हेमामालिनीची लक्सची जाहिरात पाहिलेली होती. .त्याची ती आवडती अभिनेत्री.. हेमामालिनीनीसारखं नाही पण कमित कमी आपला रंग उजळ व्हावा असा त्याचा व्होरा असावा..पण झालं उलटच..दुसऱ्या एका प्रकारात एका मुलीनं लग्नाच्या अगोदर दोन दिवसच हातापायावरचे केस काढण्यासाठी VEET हेअर रिमुव्हर लावला..त्यात त्या मुलीची त्वचा काळवंडली..लग्न तर दोन दिवसावर होतं..कसं तरी तो प्रकार मेकअप करुन झाकून टाकला...असे प्रकार अनेक होतात..तर दुसरीकडं अशाही अनेक जाहिराती आहेत ज्या अनेक वर्षापासून लोकांच्या मनाचा ठाव घेतायत आणि ते उत्पादनही आवर्जून घेतात.. त्यातलेच एक म्हणजे मोती साबण..हे साबण आणि त्याची जाहिरात फक्त दिवाळीतच येते..अनेक वर्ष त्याचा प्रभाव टिकून आहे..एक का अशा अनेक जाहिराती आहेत त्या लोकांना आवडतात..पण क्रिएटीव्हीटीच्या नावाखाली काहीही खपवण्याचा धंदा काहींनी चालवलाय...त्याला विरोध झालाच पाहिजे...

Friday, October 7, 2011

शिवसेनेचा दसरा मेळावा..




दरवर्षीप्रमाणं यंदाही शिवसेनेचा दसरा मेळावा शिवाजी पार्कवर पार पडला..दसरा मेळावा-शिवसनैनिक आणि बाळासाहेब ठाकरे हे नातं शिवसेनेच्या स्थापनेपासूनचं आहे आणि ते आजतागायत आहे..सेनेचा दसरा मेळावा म्हणजे शिवसनैकांमध्ये उत्साह निर्माण करणारा जसा असतो तसाच तो प्रसिद्धीमाध्यमांसाठी बातम्यांची मोठी शिदोरीच असतो..आतातर २४ तास वाहिन्यांसाठी हा दसरा मेळावा पर्वणीच झालाय..दसरा मेळावा म्हटलं की बाळासाहेबांचा झंझावात...या झंझावातात ते कोणा-कोणाची वाट लावतात..ते ऐकणं शिवसैनिकांसाठी महत्वाचं असतं..पण याच दसरा मेळाव्याच्या भाषणातून बाळासाहेबांनी अनेक वादही निर्माण केलेत..खरं तर दसरा मेळाव्यातल्या बाळासाहेबांच्या भाषणानंतर वाद झाला नाही असा दसरा मेळावा कधी झाला नाही..यावेळीही ते नेहमीप्रमाणे आपल्या खास ठाकरे शैलीत सर्वांची पिसं काढणार असाच सर्वांचा होरा होता..पण बाळासाहेबांचं या दसरा मेळाव्यातलं भाषण मात्र नेहमीच्या भाषणापेक्षा खूपच सौम्य होतं..आर आर पाटील, मनमोहनसिंग, सोनिया गांधी यांचं त्यांनी व्यंग केलं पण तेही थोडक्यातच..त्यामुळे अनेकांचा हिरमोड झाला..पाच सहा महिन्यात मुंबई महानगर पालिकेच्या निवडणुका आहेत. त्यानंतर ठाण्याची निवडणुक आणि या वर्षभरात एकूण दहा महानगरपालिका तसच जिल्हा पिरषद निवडणुकीचा फड रंगणाराय..मुंबई महानगरपालिका तर शिवसेनेचा प्राणवायुच आहे.. त्यामुळे बाळासाहेब त्याच अनुशंगानं काही बोलतील असं वाटत होतं..पण त्याचा त्यांनी ओझरता उल्लेख केला आणि नेहमीप्रमाणे पुन्हा एकदा महापालिका जिंका असा आदेश आपल्या सैनिकांना दिला..
मुंबईतल्या मुळ कोळी, आगरी, भंडारी या समाजाचा त्यांनी आवर्जून उल्लेख करुन आपली व्होट बँक शाबूत करण्याचा प्रयत्न केला..तसच कसाब, अफजलचा विषय काढून पुन्हा एकदा हिंदुत्ववाद सोडलेला नाही असंच त्यांनी दाखवून दिलं....पण याच निवडणुकीत राज ठाकरे यांचा मनसे त्यांची मोठी डोकेदुकी ठरणाराय. त्यामुळे या भाषणातही बाळासाहेब राज ठाकरेंवर तुटुन पडणार असं वाटलं होतं..पण त्यांनी राज या विषयाला हातही घातला नाही.. तसं पाहिलं तर सेनेच्या इतर नेत्यांच्या भाषणातही राज ठाकरेंचा फारसा उल्लेख आला नाही. त्यामुळे सर्वांनाच आश्चर्य वाटलं..कदाचित राज ठाकरेंना फारसं महत्व द्यायचं नाही असचं सेनेनं ठरवलं असावं असं दिसतय. कारण मागच्या चार पाच वर्षात राज ठाकरेंवर उद्धव किंवा बाळासाहेब यांनी केलेल्या टीकेचा फायदा राज यांनाच झाल्याचं दिसतय..त्यामुळेही असेल कदाचित..किंवा मुंबई- ठाण्यात जर सत्ता मिळवण्यात काही अडचण आली तर अंबरनाथ पॅटर्नप्रमाणं मनसे हा शिवसेनेचा आशेचा किरण असू शकतो..काहीही असो बाळासाहेब यांनी जसा राज ठाकरेंचा विषय टाळला तसा इतर राजकीय विरोधकांवरही ते फारसं बरसले नाहीत..
भिमशक्तीबरोबर युती होत आहे. त्याचा त्यांनी उल्लेख केला, पण दादर रेल्वे स्टेशनला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे नाव देण्याच्या मागणीस मात्र त्यांनी कडाडून विरोध केला..एवढाच काय तो वादाचा मुद्दा सोडला तर बाळासाहेंबांच्या भाषणातून फार मोठं काही निघालं नाही..पण राजकीयदृष्ट्या ते एक संतुलित भाषण होतं.. पण बाळासाहेबांचं भाषण जे असतं ते हे भाषण वाटलं नाही हे मात्र तेवढचं खरं..

Sunday, October 2, 2011

उतावळे नवरे आणि गुडघ्याला बाशिंग..




भारतीय जनता पार्टीत सध्या अनेक हवसे नवसे गवसे गुडघ्याला बाशिंग बांधून तयार आहेत..कारणही तसच आहे..केंद्रातल्या युपीए सरकारचे दिवस भरत आलेत.. त्यामुळे या सरकारचं आता काही खरं नाही असंच वातावरण आहे..भ्रष्टाचारात आकंठ बुडालेलं हे सरकार सध्या पडत नाही हे फक्त विरोधकांकडे पुरसं संख्याबळ नाही म्हणून, नाहीतर एव्हाना हे सरकार केंव्हाच गंगेत बुडालं असतं..सरकार वाचवण्यासाठी काँग्रेसच्या मॅनेजर्सनाही जयललिता, मायावती, मुलायमसिंग कोणाचे कोणाचे उंबरठे झिजवावे लागले असते..कोणा कोणाच्या पुढं लोटांगण घालावं लागलं असतं हे सांगायलाच नको..पण विरोधकांकडे संख्याबळ नाही म्हणून हे सरकार तग धरुन आहे..त्यातच प्रणव मुखर्जी यांच्या एका लेटरबॉम्बमुळेही चिंदबरमसह पंतप्रधान कार्यालय अडचणित आलं.. चिदंबरम यांची तर विकेट जाणारच अशीच परिस्थीती निर्माण झाली होती..पण शेवटी १० जनपथवर जोर बैठका झाल्या.. सगळ्यांनी आपापली बाजू मांडली आणि शेवटी चिदंबर यांना वाचवण्यात आलं.. टू जी स्पेक्ट्रमनं युपीए सरकारला चारीबाजूनं घेरलंय..काँग्रेस आणि सरकारची ही अवस्था असताना प्रमुख विरोध पक्ष असलेल्या भाजपमध्ये मात्र पुढचा पंतप्रधान कोण यासाठी स्पर्धा सुरुय..म्हणजे पळा पळा पळा पहिला नंबर कोणाचा यावर जोरदार रस्सीखेच सुरु झालीय..नरेंद्र भाईंनी तर उपोषण करुन आपणच उद्याचे पंतप्रधान असल्याचं अनेक नेत्यांकडून वदवून घेतलं. त्यामुळे बिच्चारे पीएम इन वेटिंग लालकृष्ण अडवाणींचाही हिरमोड झाला. आतापर्यंतच्या राजकीय वाटचालीची लागली का वाट.. त्यानंतर अडवाणींनाही नागपूरला जाऊन संघात हजेरी लावावी लागली..अडवाणींचाही मध्येच पुन्हा एकदा यात्रेचा किडा वळवळला..पण संघाचा आर्शिवाद हवा म्हणून गेले नागपूरला..मोहन भागवत यांनीही मग त्यांना यात्रा हवी की पंतप्रधानपद असा पर्याय ठेवला..शेवटी आपण पंतप्रधान पदाच्या स्पर्धेत नाही असं अडवाणींना नागपूरातच पत्रकारांना सांगावं लागलं..आता अडवाणींचा पत्ता कट झाला म्हटल्यावर मोदीभाई एकदम हवेतच गेले..आता आपल्याशिवाय भाजपात पंतप्रधान होण्यास कोणीच लायक नाही असं त्यांना वाटू लागलं..त्यातच त्यांनी अडवाणींच्या यात्रेवर नाराजी व्यक्त केली..त्यामुळे मोदी- अडवाणी यांच्यातच वाद झाला..तर दुसरीकडं सुषमा स्वराज, अरुण जेटली, व्यंकय्या नायडू, राजनाथसिंग, मुरली मनोहर जोशी एक ना दोन डझनभर नेते पंतप्रधानपदाच्या या रांगेत उभे..त्यातच भाजपची दोन दिवसांची राष्ट्रीय कार्यकारिणीची बैठक दिल्लीत झाली..नाराज नरेंद्र मोदींनी नवरात्रीचा उपवास आहे असं सांगत बैठकीला येणं टाळलं..पंतप्रधानपदासाठी भाजपात अशी ही स्पर्धा सुरु झालीय...पण मी अगोरदच म्हटल्याप्रमाणं युपीए दोनची आणखी अडीच वर्ष बाकी आहेत..निवडणुका २०१४ मध्ये आहेत..सध्याचं सरकार जरी चारीबाजूंनी संकटात असलं तरी ते कोसळण्याचीही चिन्हं नाहीत..त्यामुळे कशाचाही पत्ता नसताना भाजपात मात्र पंतप्रधानपदासाठी स्पर्धा सुरु झालीय...आपल्याकडे तशी म्हणच आहे ना..उतावळा नवरा गुडघ्याला बाशिंग..

उपोषण आणि गांधी टोपीचे दिवस..




अण्णा हजारेंनी दिल्लीत केंद्र सरकारला नमवत रामलीला मैदानावर १२ दिवसांचं उपोषण करुन देशात वेगळ्या अध्यायाला सुरुवात केली. भ्रष्टाचाराच्याविरोधात अण्णांनी केलेल्या उपोषणाची दखल जागतिक पातळीवरही घेतली गेली. खरं तर उपोषण आणि अण्णा हजारे हा काय विषय नवीन नव्हता. त्यांनी यापूर्वीही अनेकदा उपोषण करुन महाराष्ट्र सरकारकडून अनेक मागण्या मान्य करवून घेतल्यात. पण केंद्र सरकारला अण्णांच्या उपोषणाची फारशी दखल घ्यावी अशी वाटली नाही. सरकारनं सुरवातीपासूनच त्यांचं उपोषण दडपण्याचा प्रयत्न केला. त्यामुळे सरकारची नाच्चकी झाली..पण शेवटी अण्णा मागे हटले नाहीत..तर सरकारलाच झुकावं लागलं...हे सर्व आता आठवण्याचं कारण एवढचं की अण्णांच्या उपोषणानंतर या देशात उपोषणाची एक लाटच आलीय. त्यातही गांधी टोपीला नाकं मुरडणाऱ्यांनीही स्टाईल सिम्बॉल म्हणत गांधी टोपी घातली.. गांधी टोपीलाही पुन्हा चांगले दिवस आले त्याचं श्रेय अण्णांना दयावं लागेलच..पण अण्णांच्या उपोषणाला मिळालेल्या या प्रचंड प्रतिसादानंतर गुजरातचे मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी यांनाही आत्मक्लेष करण्याची बुद्धी सुचली आणि त्यांनीही तीन दिवस उपोषण केलं..त्यांचं उपोषण मात्र सरकारी पैशानं आणि एसी थाटात झालं. उपोषणापेक्षा स्वतःला वेगळ्या प्रतिमेत प्रोजक्ट करण्यावरच त्यांचा भर दिसला..भाजपचे झाडून सारे नेते त्यांच्या उपोषणाला पाठिंबा देण्यासाठी धावले.. त्यातच त्यांनी सद्भावना उपोषण वगैरेचा नारा दिला..पण हे उपोषण कशाचे आत्मक्लेश करण्यासाठी होतं हे सांगणं अवघड नाही...गुजरातमधल्या २००२ च्या दंगलीचं भूत या नरेंद्र मोदींची पाठ सोडत नाही..त्यांनी गुजरात विकासाच्या कितीही गप्पा मारल्या तरी त्यांना पंतप्रधान म्हणून जर संधी मिळणार असेल तर गुजरात दंगलीचं भूत त्यांची पाठ सोडणार नाही. त्यातूनच स्वतःची प्रतिमा बदलण्याचा मोदी आणि भाजपचा हा सगळा खटाटोप.. पण अण्णांच्या उपोषणाला मिळालेला प्रतिसाद पाहूनच मोदींनी उपोषणाचा मार्ग अवलंबला असावा असं म्हणायला जागा आहे. मोदींचे उपोषण स्वतःला पोजेक्ट करण्यासाठी होतं.. तर त्यांना विरोध म्हणून लगेच त्यांचे कट्टर राजकीय विरोधक शंकरसिंग वाघेलाही उपोषणाला बसले...हा सगळा राजकीय उपोषणाचा सारीपाट सुरु होता..त्यानंतर तेलंगणासाठी आंदोलन करणाऱ्या तेलंगण राष्ट्र समितीलाही उपोषणाचा मार्ग सुचला..मग त्यांनीही राजघाटावर जाऊन उपोषण केलं. तेही चक्क गांधी टोपी घालून..त्यानंतरही अनेक छोटी मोठी उपोषणं सुरुच राहिली...याचं कारण एकच ते म्हणजे अण्णा हजारे यांच्या आंदोलनाला मिळालेला प्रतिसाद.. पण सर्वच काही अण्णा हजारे नसतात...त्यामुळे इतरांची उपोषणं आणि त्यांची गांधी टोपी यात स्वार्थ दडलेला आहे..पण अण्णांच्या उपोषणात स्वार्थ नाही..म्हणूनच अण्णांचं उपोषण हे उपोषणच होतं..तर बाकींच्याचा फक्त देखावा..तर घातलेली गांधी टोपी कधी फिरवतील ह्याचाही काही नेम नाही...शेवटी एवढचं की एखादा फार्मुला हिट झाला म्हटलं की त्याची नक्कल करायची फंडा आपल्याकडे जुनाच आहे.. त्यामुळेच उपोषण आणि गांधी टोपीचा वापर वाढलाय..चला एक मात्र चांगलं झाल..उपोषण आणि गांधी टोपीला दिवस चांगले आले...

Tuesday, September 13, 2011

माझं शहर- सोलापूर




सोलापूर हा माझा जिल्हा, याच शहरात माझं महाविद्यालयीन शिक्षण झालं, त्यानंतर छोट्या मोठ्या नोकरीसाठीही याच शहरानं मला हात दिला. आमचे सहकारीही ग्रामिण भागातूनच आलेले असल्याने दयानंद कॉलेज हे ग्रामिण भागातल्या विद्यार्थ्यांचे माहेरघरच..त्यामुळे तिथंच शिक्षण पूर्ण केलं. सायकल हेच सर्वांचं प्रवासाचं साधन. आमच्या ग्रुपमधलेही सर्वजण ग्रामिण भागातलेच. त्यावेळी आमचे प्राध्यापक सोलापूरचा उल्लेख हे शहर म्हणून न करता एक मोठं खेडं असाच करायचे...त्यावेळी या मोठ्या खेड्यात राहताना फारसा त्रास जाणवला नाही किंवा तेवढी प्रगल्भताही आमच्यात नसावी..पण नुकतच मी सोलापूरला जाऊन आलो..शहराची लोकसंख्या वाढलेली आहे. शहराचा आकार वाढलाय. सर्वच बाजूंनी शहर पसरलय. पुण्या मुंबईतली काही बिल्डरमंडळीही आता सोलापूरकडे वळलीत. तिथली जागा संपलीय. म्हणून त्यांना आता सोलापूर शहर त्यांच्या व्यवसायासाठी फायद्याचं ठरतय. कारण दोन तीन वर्षापूर्वी सोलापूरात ज्या जागेचा भाव हजार बाराशे रुपये होता, त्याचा भाव तीन हजारांच्यापुढे गेलाय. फ्लॅट संस्कृतीसुद्धा सोलापूरात फारशी रुजलेली नव्हती..पण या नव्या बिल्डर आक्रमणामुळे फ्लॅट संस्कृतीही वाढू लागलीय. विजापूर रोडवर आयटीआय नेहरुनगर म्हटलं कि जायला नको वाटायचं तर मजरेवाडी म्हटलं की सोलापूरचं दुसरं टोक वाटायचं..पुणे रोडवर तर बाळे गाव वगळलं तर फारसा विस्तार झालाच नव्हता..पण आत्ता याच महामार्गाच्या दोन्ही बाजूच्या जागा मोठ्या मंडळींनी विकत घेतलेल्या आहेत..सोलापूर विद्यापीठ झाले. त्याच्या शेजारीच आता नवले सरांची सिंहगड संस्था आलीय. एमआयटीने जागा घेतलीय. दंतविद्यालय आहे. केगावच्याजवळच अभियांत्रिकी महाविद्यालय झालय. त्यातच काही वाहनांच्या कंपनींची मोठी शोरुम्स थाटलेली आहेत..ही यादी लांबतच जाणाराय..याच रस्त्यावर एका पुणेकर बिल्डरनं आपला प्रकल्प थाटलाय. तर जुन्या मिलच्या जागेवर भव्य व्यापारी संकुल साकारलं जातय...एवढा पसारा वाढत आहे..पण पायाभूत सुविधांच्या नावानं मात्र बोंबाबोंब आहे.. जुळे सोलापूर नावानं जो भाग विकसित झालाय. तिथं पिण्याच्या पाण्याची समस्या आहे हे वारंवार दिसून आलय. या भागात महापालिकेच्या ड्रेनेजची सोय नाही पण मागची दोन तीन वर्षे युवजर चार्जेसच्या नावाखाली महापालिकेनं सातशे रुपयाप्रमाणे लोकांकडून कर उकळला..आता निवडणुकीच्यातोंडावर तो रद्द करण्यात आलाय. शहरातले दोन तीन मुख्य रस्ते वगळता रस्त्यांची पूरती वाट लागलेली आहे..वाहन चालवताना कसरत नाही तर सर्कस करावी लागतेय. याची कमी की काय म्हणून रस्त्यात मोकाट जनावरं आपला संसार थाटून बसलेली असतात..गवळ्यांच्या म्हशी तर कधी तुम्हाला आडव्या येतील सांगता येत नाही..ह्या म्हशी कदाचित आमच्या सुशिलकुमार शिंदे किंवा शहराच्या दौऱ्यावर येणाऱ्या व्हि व्हीआयपींच्या गाड्यांच्या ताफ्याकडे येत नसाव्यात किंवा त्यांच्या बंदोबस्ताला आहेत असं तर त्यांना कुणीतरी सांगितलेलं असावं..कारण यापैकी कोणत्या म्हशीनं त्यांच्या गाडीचा ताफा अडवलेला नाही आणि मोकाट जनावरांची तर त्यांचा सवयच झाली असावी..त्यामुळे या सत्ताधारी मंडळींचं त्याकडे दुर्लक्ष होत असावं. कोणत्याही शहरात असा मोकाटपणा दिसत नाही.. दिसलाच तर पालिका त्याचा बंदोबस्त करते..आमच्या याच सोलापूरची आणखी एक खासियत म्हणजे पोस्टर्स...शहरातला एकही रस्ता नसावा जिथं पोस्टर नाही..ही पोस्टर्स नव्या नेत्यांची असल्याचं दिसतं म्हणजे उगवते तारेच...पोस्टरवरुन तरी ती कोणत्यातरी पक्षाची किंवा संघटनेची नेतेगिरी करत असावीत असंच दिसतय. त्यातल्या काही पोस्टरवर नजर टाकली तर मिसरुड न फुटलेली पोरं ठोरं कोणतंतरी मोठं सामाजिक कार्य केल्याचा आव आणताना दिसतात....त्यावरचा फोटो तर स्टाईलबाजच हवा..वरुन टोपण नावं हवंच..कारण आबा, दादा, अण्णा, महाराज, राजे, असं काहीतरी नाव असल्याशिवाय फोटोलाही वजन येत नसावं..अशा पोस्टर्सची संख्या महापालिकेला तरी मोजता येते का असा प्रश्न पडतो एवढी पोस्टर्स आहेत..आता पोस्टर हा शहरातला प्रकार वगळता बाकी सर्व मात्र एखाद्या गावाला शोभावं असचं आहे. हे सांगायचा माझा उद्देश एवढाच आहे की आम्हाला कॉलेजला असताना आमच्या प्राध्यापकांनी जे सांगितलं होतं त्यात आज पंधरा- सोळा वर्षानंतरही फारसा फरक पडलेला दिसत नाही..आपलं शहर, आपलं गाव स्वच्छ असावं, त्याची प्रगती व्हाही हे सर्वांनाच वाटतं. ते नावारुपाला यावं अशीच माझी आणि सोलापूरशी संबंधित असलेल्या सर्वांची इच्छा आहे..

Saturday, September 3, 2011

ईटीव्ही गणेशोत्सव मंडळ




दरवर्षीप्रमाणे यावर्षीही आम्ही ईटीव्ही मराठीच्या हैदाराबदच्या डेस्कवर गणपती बाप्पांची स्थापना केली. मागच्या अकरा वर्षापासून आम्ही ही परंपरा जोपासत आलो आहोत. ईटीव्ही मराठीला सुद्धा मागच्या महिन्यात अकरा वर्ष पूर्ण झाली. पहिल्या गणपतीची स्थापना करताना व्यवस्थापनाच्या कडक नियमांचा नाही म्हटले तरी फटका बसलाच होता..कारण इतर भाषीक लोकही त्यांचे सण असेच कार्यालयात साजरे करायला लागले तर काय करायचे असा प्रश्न उपस्थित केला जात होता. पण त्यातून शेवटी निर्णय झाला. वरच्या पातळीवरुनही गणपती डेस्कवर बसवण्यास परगानगी मिळत गेली..या अकरा वर्षात अनेक सहकारी आले आणि गेले पण आम्ही आजही ही परंपरा जोपासत आहेत. आपल्या राज्यातून परराज्यात नोकरी करण्यास आलेल्यांना त्यांच्या सण उत्सव परंपरा याचा विसर पडू नये आणि अशा उत्सवाचा आनंदही मिळावा ही त्यामागची भावना..त्यातच महाराष्ट्राबाहेर हा गणेशोत्सव साजरा करण्याची मजा काही औरच आहे. दररोज दोनवेळा आम्ही या गणेशाची विधिवत पूजा करतो..जे सहकारी ईटीव्ही सोडून गेले त्यांना गणशोत्सवाची आठवण झाल्यानंतर त्यांना नक्कीच ईटीव्ही गणेशोत्सव आणि त्याच्याशी त्यांच्या जोडलेल्या आठवणी नक्कीच जाग्या होतील. हैदराबादमध्ये काम करणारे अनेक सहकारी हे बॅचलर असल्यामुळे त्यांना होम सिक होऊ नये हासुद्धा त्यामागचा हेतू.. सुरवातीला हैदराबादमधलीच गणपतीची मूर्ती आम्ही घेत असू पण त्यामुर्तीत जी प्रसन्नता हवी ती दिसत नसावी..म्हणून नंतर पेणचा गणपती आणण्यास सुरवात झाली..मागच्या तीन चार वर्षापासून आम्ही पर्यावरणाचा विचार करुन इको फ्रेंडली बाप्पाची मुर्ती मुंबईतूनच मागवतो..त्यामुळे आम्ही फक्त बातम्यातूनच पर्यावरणाचा संदेश देऊन थांबत नाही तर आमच्या कृतीतूनही आम्ही तो दाखवतो..हा आमचा बाप्पा सर्वांना आरोग्यमय आयुष्य देवो आणि त्यांच्या इच्छा पूर्ण करो हीच श्रींच्या चरणी प्रार्थना...

Friday, September 2, 2011

सलमानचा हिट बॉडीगार्ड




सलमान खानच्या बॉडीगार्ड चित्रपटाने पहिल्याच दिवशी विक्रमी २० कोटीचा धंदा करुन आत्तापर्यंतेच विक्रम मागे टाकले.. दर शुक्रवारी चित्रपट प्रदर्शित होतात पण सध्या सलमान त्याचा चित्रपट ईदच्या दिवशीच प्रदर्शित करतो..यापूर्वीचे त्याचे आलेले रेडी आणि दबंगनेही पहिल्याच दिवशी मोठा धंदा केला होता. हे तीनही चित्रपट ईदलाच प्रदर्शित करण्यात आले होते. कदाचित सलमानवर अल्ला जाम खूष असेल किंवा त्याची मन्नत अल्ला मान्य करत असावा..पण सलग तीन चित्रपट हिट देऊन सलमानने त्याच्या टीकाकारांची तोंडं बंद केलीत. आमिर, शाहरुख आणि सलमान हे तीन खान बॉलिवूडमध्ये मोठे स्टार. त्यात शाहरुख सलमानमध्ये ३६ चा आकडा पण आमिर आणि सलमानची चांगलीच जमते..या दोघांचे आतापर्यंत आलेले चित्रपटही हिट झाले. थ्री इटीयट असो किंवा कोणताही चित्रपट त्यांचा पहिल्या दिवसांचा गल्ला जेवढा होता त्याची सर्व रेकॉर्डस सलमानने मोडीत काढलीत.. सलमानच्याच दबंग, रेडी या हिट चित्रपटांच्या पहिल्या दिवसाच्या कलेक्शनपेक्षा हे कलेक्शन मोठे आहे..या दोन्ही चित्रपटाचे पहिल्या दिवसाचे कलेक्शन साडेबारा आणि साडेपंधरा कोटी होते... थ्री इडीयटचे कलेक्शन १७-१८ कोटी होते. त्यामुळे सलमान म्हणजे हिट हे समीकरण सध्या पक्क झालय. सलमान सध्या अमेरिकेत उपचार घेत आहे. त्याच्यावर शस्त्रक्रिया करण्यात आलीय. ज्यावेळी चित्रपट रिलीज झाला त्यावेळी सलमान भारतात नव्हता.. पण त्याच्या कामाने त्याने त्याच्या चाहत्यांना ईदची मोठी भेट दिली..आणि अर्थातच सलमानचा चित्रपट डोक्यावर घेऊन प्रेक्षकांनीही त्याला मोठी ईदी दिली असेच म्हणावे लागेल.. सलमान आणि हिट हे समिकरण का व्हावं. मुळात सलमानच्या चित्रपटात मसाला भरपूर असतो..गाणी, ऍक्शनचा भरपूर भरणा असतो यामुळे तो मास अपिल होतो..तर सध्या मार्केटींगचा फंडासुद्धा चित्रपटाच्या यशात महत्वाची भूमिका बजावतो..त्याचाही सलमान पुरेपुर वापर करतो.. त्यातच सलमानच्या यशाचे गमक आहे..या ठिकाणी एक गोष्ट सांगायला हवी की सलमान हा यारों का यार आहे. याचा प्रत्यय त्याने या चित्रपटावेळी पुन्हा दाखवून दिला.. सलमानचा बॉडीगार्ड शेरा हा सलमानचा विश्वासू आहे. शेरा तर सलमानच्या घरातलाच सदस्य झालाय. त्या शेराच्याच हस्ते सलमानने या चित्रपटाचे प्रोमो रिलीज केले..एवढेच नाही तर सलमानला या चित्रपटातील बॉडीगार्डचा युनिफॉर्म आपल्याचा कंपनीचा वापरावा म्हणून काही सुरक्षा संस्थांनी त्याला सात कोटीची ऑफर दिली होती. पण सलमानने त्याला लाथ मारुन त्याचा बॉडीगार्ड शेराच्याच कंपनीचा लोगो वापरला. याला म्हणतात यारों का यार..सलमानच्या चित्रपटाला असेच यश मिळत जावो हीच सलमानला ईदच्या शुभेच्छा..

सभ्य माणसाच्या खेळातील असभ्य प्राणी






इंग्लंडचा माजी कर्णधार नासिर हुसेन याने भारतीय खेळाडूंना गाढव म्हणून क्रिकेट जगतात खळबळ उडवून दिलीय. मुळात नासिर हुसेन हे महाभाग इंग्लंडविरुद्ध भारत टी- २० सामन्याचे समालोचक होते. त्यावेळी केविन पिटरसनचा एक झेल पार्थिव पटेलने सोडला..त्यावर काँमेंट्री करताना नासिर महाशहयांचा तोल गेला आणि त्यांनी भारतीय संघात दोन-तीन गाढव खेळाडू असल्याचे म्हटले.. मुळात नासिर महाशयांना हे माहित असायला हवे की त्यांनी सामन्याचे समालोचक म्हणून काम करत असताना काही पथ्ये पाळायला हवी. पण त्यांनी पाळली नाहीत.. भारतीय संघात गाढव असतील नाही तर आणखी कोणतेही प्राणी असतील.. हार जीत ही सामन्यात होत असतेच.. त्यातच भारतीय संघ सध्या फॉर्ममध्ये नाही..त्यामुळे त्यांच्याकडून सुमार दर्जाची कामगिरी झाली. इंग्लंड दौऱ्यात कसोटी मालिकेतः भारतानं सपाटून मार खाल्ला. त्याची शहानिशा व्हायला हवी..पण समालोचकाने अशी भाषा वापरणे कितपत योग्य आहे..नासिर महाशयाच्या या पराक्रमानंतर त्याचे क्रिकेट जगतात पडसाद उमटणे साहिजक आहे.
अनेक माजी क्रिकेटपटूंनी नासिरची खरडपट्टी काढली तर बीसीसीआयनंही नासिरच्या वक्तव्याची गंभीर दखल घेतली आहे..कदाचित नासिरला माफी मागावी लागेलही..पण गोऱ्यांचा तोरा मात्र काही जात नाही..मुळात ह्या महाभागाचा जन्म भारतातच चेन्नई शहरात झाला..पण त्याच्या बोलण्यात सभ्यता दिसली नाही..ऑस्ट्रेलियाच्या एका माजी खेळाडूने दक्षिण आफ्रिकेच्या हसिम आमलाचा अतिरेकी असा उल्लेख केला होता तोही समालोचक असताना, त्यानंतर त्याला माफी मागावी तर लागलीय पण ज्या चॅनलसाठी तो काँम्रेंट्री करायचा त्यांनी त्याला हाकलले..हा काही पहिला प्रसंग नाही..गोऱ्या लोकांचा खेळ असलेल्या क्रिकेटवर सध्या आशिया खंडांचे वर्चस्व आहे. त्यातच बीसीसीआय ही सर्वात श्रीमंत क्रिकेट संघटना आहे. आयसीसीवर सुद्धा बीसीसीआयच्याच धोरणांचा प्रभाव असतो..त्याचा अनेक गोऱ्या देशांना प्रंचड राग आहे. त्यांच्या मनातली खदखद अशी अधून मधून बाहेर येत असते. पण सभ्य माणसाच्या खेळात असे असभ्य प्राणी का असावेत नाही का..आणि जर असतील आणि त्यांच्यामुळे क्रिकेट बदनाम होत असले तर त्यांना खड्यासारखे बाहेर काढलेच पाहिजे...

Wednesday, August 31, 2011

पिस्ता हलिम




















हैदराबादची बिर्याणी हे या शहराच्या खाद्य संस्कृतीची ओळख आहे..मुंबई म्हटलं की जसा वडापाव समोर येतो तसं हैदराबाद म्हटलं की बिर्याणी ही आलीच. हैदराबादला कोणी आला आणि त्यानं बिर्याणीची चव चाखली नाही असं होत नाही.याच हैदराबादच्या खाद्य संस्कृतीत आणखी एका पदार्थाची भर पडलीय. ती म्हणजे हलीम..हैदराबादची बिर्याणी जशी लज्जतदार आहे तसच हलीम...हलीम हा फक्त रमजानच्या महिन्यातच मिळतो. हलीम चिकन किंवा मटनपासून बनवला जातो. याची पाककृती मोठी आहे..पण या हलिममध्ये तुप आणि सुकामेव्याचा वापर जास्त प्रमाणात केला जातो. तो बनवायलाही खूप वेळ लागतो. विशेषतः जुन्या हैदराबाद शहरात जर तुम्ही रमजानच्या महिन्यात फेरफटका मारला तर तुम्हाला त्याची खाशियत कळेल..संध्याकाळ झाली रे झाली की हलीमसाठी उड्या पडतात. अनेक छोट्या मोठ्या हॉटेल आणि स्टॉलच्याबाहेर मोठी गर्दी लागलेली असते..पिस्ता हलिम हे हैदराबादच्या हलिमचा मोठा ब्रँड. ह्या ब्रँडचा हलीम अरब देशातही पाठवला जातो. शहरात अनेक छोट्या मोठ्या हॉटेलसह, चौका चौकात तुम्हाला पिस्ता हलिम मिळेल..पण त्याची किंमत थोडी जास्तच म्हणावी लागेल. साधारणपणे ३५० ग्रॅमच्या हलिमची किंमत ८० रुपये एवढी आहे. पण लज्जतदार हलिम खायचा तर खिशाला थोडा भार हा सोसावाच लागेल..शेजारचा हलिमचा फोटो पाहिला तर तुमच्या तोंडाला पाणी आलं नाही असं होणार नाही.. त्यामुळे एखादवेळी८० रुपये मोजायला हरकत नाही..यावर्षी मात्र हलिमची विक्री कमी झालीय. त्याचं कारण म्हणजे रमजान आणि श्रावण एकत्रच आले..श्रावणात बहुसंख्य हिंदू लोक मांसाहार करत नाहीत..कारण हलिम खाण्यात फक्त मुस्लीम बांधव आहेत असं नाही तर हलिम खाणाऱ्यांमध्ये जवळपास ४० टक्के लोक हे हिंदू आहेत आणि कितीही पट्टीचा मांसाहार करणारा असला तरी श्रावण पाळतोच...यापुढे जर हैदराबादला भेट देण्याची विचार झाला आणि रमजानचा महिना असेल तर जरुर एकदा हलिमची चव चाखाच..

Tuesday, August 30, 2011

अण्णा हजारेंवर टीका करणारे महाभाग




अण्णांनी जनलोकपालसाठी केलेल्या आंदोलावर आता टीका करणाऱ्यांची संख्या वाढत आहे. केंद्रीय ग्रामिण विकासमंत्री जयराम रमेश यांनी आत्ता अण्णांवर टीका केलीय. काय तर म्हणे काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधींच्या अध्यक्षतेखालील एनआयए ही लोकपालवर काम करत होती. तेच विधेयक अण्णांनी जनलोकपाल म्हणून सादर केल्याचा जावई शोध या जयराम रमेश यांनी लावलाय. आता हे रमेश कोण हे सांगायला नको, हे महाशय काँग्रेसचे निष्ठावन. त्यांना दिल्लीच्या राजकारणात फारसं कोणी ओळखत नव्हते. पण पर्यावरण राज्यमंत्रीपदाचा कार्यभार मिळाल्यानंतर या महाशयांनी पर्यावरण बचावचा नारा देत अनेक मोठ्या प्रकल्पांची गोची केली. मोठा गाजावाजा करुन काही प्रकल्पाला स्थगिती दिली. अर्थात त्यात काँग्रेस विरोधी राज्यातील प्रकल्पांचीच संख्या जास्त होती..ओडीशातील पोस्को प्रकल्पाचे उदाहरण देता येईलं.. महाराष्ट्रातील प्रकल्पलाही ह्या महाशयांनी खो घातला. यात लवालाचे नाव घेता येईलं . नवी मंबई विमानतळालाही यांनी पर्यावरणाच्या नियमाखाली आणून परवानगी देण्यास टाळाटाळ केली.. पण शेवटी त्यांना परवानगी द्यावी लागली..पण लवासाचा प्रश्न थोडा वेगळा आहे. तो शरद पवार यांच्याशी निगडीत आहे म्हणून कदाचित त्यांनी लवासावर निर्बंध आणले..पण ह्याच महाशयांनी जैतापूरकडे कानाडोळा केला.. जयराम रमेश यांनी असा विरोधाचा धडाका लावला पण हायकमांडचे हितसंबंध असलेल्या प्रकल्पांना त्यांनी वाट मोकळी करुन दिली..जशी नवी मुंबई विमानतळ आणि जैतापूर..त्यातच भूसंपादन विधेयकही ह्या महाशयांनी राहुल गांधी यांना दाखवून संमत करण्याचा घाट घातला.. रमेश यांची ही पार्श्वभूमी देण्याचे कारण हे की जे विधेयक ते सोनिया गांधी यांच्या एनआयएचे आहे असं म्हणत आहेत. त्याची घटनात्मक वैध्यता काय. तीही एक सिव्हिल सोसायटीच आहे..मग अण्णांच्या सिव्हिल सोसायटीला विरोध का..आणि जर सोनियांकडून हे विधेयक येणार होते तर मग काँग्रेसवाल्यांनी अण्णांनी ते आणले म्हणून विरोध केला काय..शेवटी विधेयक हे महत्वाचे ना..सोनिया काय अण्णा काय, विधेयक कोणीही आणू..तेच विधेयक अण्णांनी आणले असा जर तुमचा दावा आहे तर काँग्रेसवाल्यांनी एवढं आकाश पाताळ एक का केलं..आम्हाला माहित आहे की अशा प्रकारची बाष्पळ बडबड करुन तुम्ही तुमच्या हायकमांची शाबासकी मिळवण्याच्या प्रयत्नात आहे..असो..
आता पहा दुसरा विरोधक.. महेश भट्ट असं ह्या महाभागाचं नाव..ह्या महाभागाने अण्णांना हिंदुत्ववादी, गांधीशी तुलना कशाला वैगेरे म्हणून आपली अक्कल पाजळली..ह्या महाभाची अण्णा या विषयावर बोलण्याची लायकी तर आहे का..पण नाही उचलली जीभ लावली टाळ्याला...हा महेश भट्ट नावाचा माणूस कोणत्या तरी अंग्रेजी सिनेमाच्या सीडी पाहतो आणि त्याची नक्कल हिंदीत करतो तो महेश भट्ट.. ह्या महाभागाला अण्णांवर टीका करण्याचा मोह आवरला नाही..पण कमीत कमी टीकेची पातळी तर योग्य असावी..पण मानवी अधिकाराच्या नावाखाली तिस्ता सेटलवाड नावची बाई जो धिंगणा घालत असते तसाच धिंगाणा हा महेश भट्ट धालत असतो..या दोघांची नाळ एकच..हिंदुत्ववादी ठरवून एखाद्याला झोडपण्याचा धंदा मात्र या दोघांचा सारखाच.. वर परत अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यांचा नारा करायला मोकळे...पण तुमच्या अशा बोंबलण्यानं अण्णांचे महत्व कमी होणार नाही..सुर्यावर थुंकल्याने सुर्याला काय फरक पडतो काय.. काय समजले ना खर्जुले महेश भट्ट आणि काँग्रेसचे पाळीव---- जयराम रमेश...

Monday, August 29, 2011

विलासरावांना अण्णांचा हात




विलासराव देशमुख यांनी राज्याच्या राजकारणात मोठा टप्पा गाठलेला आहे. सात वर्षे त्यांनी राज्याच्या मुख्यमंत्रीपदाची धुरा सांभाळेली आहे..पण मुंबई बॉम्बस्फोटानंतर त्यांच्या राजकीय अस्तित्वाला उतरती लागली.. त्यांचे केंद्रात पुनर्वसन झाले पण ते फारसा प्रभाव पाडू शकले नाहीत. सुरुवातीला मिळालेले अवजड उद्योग मंत्रालय फारसे महत्वाचे खाते नव्हते पण नंतर त्यांना ग्रामिण विकास मंत्रालय हे महत्वाचे खाते मिळाले पण काही करुन दाखवण्याच्या आतच ते काढून घेण्यात आले. त्यामानाने कमी महत्वाचे विज्ञान तंत्रज्ञान खाते देण्यात आले. विलासराव त्यावर नाराज असले तरी त्यांनी0 त्याची फारशी वाच्यता केली नाही. काँग्रेस संस्कृतीत वाढलेल्या विलासरावांनी नेहमीप्रमाणे सबुरीने घेण्याचा निर्णय घेतला आणि त्यांना योग्य संधी मिळाली ती अण्णांच्या आंदोलनामुळे..सुरुवातीला जेंव्हा अण्णांनी दिल्लीत आंदोलनाचा बार उडवला तेव्हा दिल्लीत महाराष्ट्रातल्या कोणत्याच नेत्याना काडीचीही किंमत देण्यात आली नाही.. अण्णांशी वाटाघा़टी करण्यासाठी कपील सिब्बल, चिदंबरम या मंडळींना जबाबदारी दिली. ना विलासराव ना सुशिलकुमार. त्यानंतर अण्णांनी १६ ऑगस्टच्या उपोषणाची घोषणा केली तेव्हा काँग्रेस नेत्यांनी ते हाणून पाडण्याचाच प्रयत्न केला. पण अण्णांच्या निर्धार आणि त्यांचा अंदाजच काँग्रेसला आला नाही..त्यामुळे सुरवातीला दबावतंत्र त्यानंतर त्यांच्यावर भ्रष्टाचाराचे आरोप करुन झाले पण अण्णा त्यांना बधले नाहीत. शेवटी त्यांना अटक केली. पण अण्णा मागे हटले नाहीत तर सरकारचीच छी थु झाली..तिहारमधून उपोषण करुन अण्णांनी सरकारची कोंडी केली. शेवटी रामलीला मैदान सरकारला द्यावं लागलं..
कपिल सिब्बल चिदंबरम या मंडळींना अण्णा प्रकरण हाताळता आले नाही. त्यामुळे सरकार आणि काँग्रेसची पुरती अब्रु केली. त्यातच अण्णांच्या अटेकमुळे त्यांच्याबद्दलची सहानुभुतीही वाढली. त्यांच्या आंदोलनाला मिळालेला प्रतिसाद पाहून तर सरकारची आणि टीका करण्याऱ्यांची बोलतीच बंद झाली..जबाबदारी शेवटी विलासरावांकडे आली..ज्या संधीची विलासराव वाट पाहत होते ती त्यांच्याकडे चालून आली. त्यांनी थेट अण्णांशी चर्चा केली. सरकार आणि अण्णा यांच्यात मध्यस्थी करुन हे प्रकरण सोडण्यात विलासरावांना यश आलं. पंतप्रधानांचे दूत म्हणूनही तेच गेले आणि अण्णांनी उपोषण सोडले. अण्णांनी उपोषण सोडल्यामुळे सरकार आणि काँग्रेसचीही सुटका झाली..हा तिढा सोडवण्यात विलासरावांची भूमिका महत्वाची ठरली त्यामुळे दिल्लीत आता त्यांचे राजकीय वजन वाढले आहे त्याचा राजकीय वाटचालीत त्यांना फायदा होईल यात शंका नाहीच..

अण्णांनी इतिहास घडवला




अण्णा हजारे यांनी १३ दिवसांचे उपोषण दिल्लीत रामलीला मैदानावर सोडले. जनलोकपाल विधेयकासाठी सुरु केलेल्या या उपोषणात त्यांचा विजय झाला की नाही यावर आता चर्चा सुरु आहे. जनलोकपाल विधेयक ३० ऑगस्टपर्यंत संसदेत पास करा अन्यथा उपोषण सोडणार नाही असा इशारा अण्णांनी दिला होता. प्रत्यक्षात सरकारनं अण्णांचे जनलोकपाल स्विकारलेले नाही. सरकारी लोकपाल, जनलोकपाल, अरुणा रॉय यांचे लोकपाल संसदेच्या स्थायी समितीपुढे ठेवले. पण अण्णांनी ज्या मागण्या प्रतिष्ठेच्या केल्या होत्या..(पंतप्रधानांचा लोकपालच्या कक्षेत समावेश, न्यायपालिका लोकपालच्या कक्षेत आणणं..वगैरे ) या तर सरकारने फेटाळून लावल्या. पण कनिष्ठ कर्मचारी लोकपालच्या कक्षेत आणणे, राज्यात लोकायुक्त आणि नागरी सनद या त्यांच्या तीन मागण्यांचा समावेश करण्याचे सरकारने आश्वासन दिले आहे. तशा आशयाचे पत्रही पंतप्रधानांनी अण्णांना पाठवले. संसदेतही त्यावर चर्चा झाली आणि बाकं वाजवून त्याला अनुमोदन देण्यात आले. खरं तर अण्णांच्या उपोषणाच्या १० व्या दिवशीच पंतप्रधान, विरोधी पक्षनेत्या, सभापती यांच्यासह सभागृहाने त्यांना उपोषण सोडण्याची विनंती केली होती.. पंतप्रधानांनी तर त्यांना सलाम केला होता. त्यावेळी अण्णांनी उपोषण मागे घेतले असते तर तो त्यांचा मोठेपणाच दिसला असता पण त्यांच्या सल्लागार मंडळाने त्यांना तसा निर्णय घेऊ दिला नाही..
अण्णांनी त्यांच्या मागण्यांवर संसदेत प्रस्ताव पास करण्याची मागणी लावून धरली. हा तर संसदीय परंपेत अडचणिचा मुद्दा होता. पण सरकारने शेवटी तोही मान्य केला. कधी नव्हे ते शनिवारी संसदेचे कामकाज सुरु राहिले. कोणताही व्हीप बजावलेला नसताना खासदारही बहुसंख्येने उपस्थित होते. रात्री आठ साडेआठ वाजेपर्यंत कामकाज चालले आणि अण्णांच्या मागण्या सभागृहाने तत्वतः मान्य केल्य़ा. त्यानंतर अण्णांनी उपोषण सोडले..या उपोषणामुळे अण्णा हे दिल्लीच्या राजकारणात जसे मोठे झाले तसे देशभर अण्णांची ख्याती पोचली. त्यांच्या उपोषणाला आणि त्यानंतर इंडिया गेटवर जो विजयोत्सव साजरा करणाऱ्यासाठी लोकांनी गर्दी केली होती. त्यातच अण्णांचे यश दडलय.या आंदोलनाची एक महत्वाची बाब म्हणजे समाजातल्या सर्व स्तरातल्या लोकांनी यात भाग घेतला. तरुणाई शक्यतो अशा आंदोलनात वगैरे उतरत नाही पण त्यांचा सहभागसुद्धा प्रचंड होता. हे का घडलं याचा विचार केला तर एक बाब लक्षात येते ती म्हणजे लोकांमध्ये भ्रष्टाचाराबदद्ल प्रचंड चिड आहे. त्याला एक व्यासपीठ मिळवून देण्याचे काम अण्णांनी केले. जरी अण्णांचे जनलोकपाल आहे तसे स्विकारले तरी भ्रष्टाचार हा काही संपणार नाही, हेही लोकांना माहित आहे पण राजकीय व्यवस्थेवरचा राग आणि बोकाळलेला भ्रष्टाचार हा लोकांना सतावणारा मुद्दा आहे. तोच राग लोकांनी रस्त्यावर येऊन व्यक्त केला. खरं तर अण्णांना कोणतीही मोठी पार्श्वभूमी नसताना एका गावातल्या माणसाने अहिंसेच्या मार्गाने एक इतिहास घडवला हे मात्र नक्की..

Saturday, August 27, 2011

अन्ना तुमचा लढा मोठा आहे



अन्ना हजारे यांचे उपोषण आज १२ व्या दिवशीही सुरु आहे, भष्ट्राचार संपला पाहिजे यासाठी त्यांचा हा लढा सुरु आहे , पण सरकार त्याकडे फारसं लक्ष देत नाही , पंतप्रधान पत्र लिहून उपोषण मागे घ्या असे आवाहन करत आहेत पण त्यांच्या मागण्या मान्य करत नाही हे सरकारचे दुटप्पीपण आहे , कांग्रेसला जर अन्नाची चिंता असती तर यातून तोडगा निघाला असता , पण भ्रष्ट्राचार मिटावा असे कांग्रेस काय कोणत्याच राजकीय पक्षाला वाटत नाही , त्यामुलेच ११ दिवस झाले तरी तोडगा निघत नाही, काहिजन अन्नावर आता टिका करत आहेत , ते हेकेखोर आहेत, त्यांच्या मागण्या वाढत आहेत, ते संसद आणि लोकशाहीला आव्हान देत आहेत असे अनेक आरोप केले जात आहेत , पण एक ७४ वर्षाचा माणुस ११ दिवसापासून उपाशी आहे त्याकडे कोणी लक्ष देत नाही, संसदेत अन्नाच्या मागन्यावर चर्चा कोणत्या नियमाखाली करायची यावर चर्चा काय ? विरोधक तर काय त्यांची राजकीय भाकरी भाजत आहेत , शिवसेनाच बघाना आजपर्यंत अन्नावर टिका करत आला आंणि आज त्यांना पाठिंबा देत आहे, यात शरद पवार यांचा आवाज मात्र बंद ,एवढा मोठा नेता पण दिल्लीत आवाज नाही , सुशीलकुमार शिंदे एक चकार शब्द नाही , कुठे गेले हे नेते ? का त्यांची तोंडे बंद आहेत ? याचे उत्तर त्यांनी द्यायला पाहिजे , दुसरे महाशय नारायण राणे त्यानी तर अन्नावर तोंड सुखच घेतले॥ काय हे महाराष्ट्रातले नेते, अन्ना हजारे यांनी महाराष्ट्र किती महान आहे हे पुन्हा दाखवले, अन्ना हजारे यांच्या समोर आपले हे नेते मात्र आता खुपच खुजे वाटत आहेत, पण अन्ना सारा देश तुम्हाला आज सलाम करत आहे यातच तुमचे मोठेपण आहे ,,

Thursday, August 25, 2011

पहा आणि विचार करा

अन्नांचे उपोषण आंणि पंतप्रधान इफ्तार पार्टी









Sunday, August 21, 2011

अन्ना हजारे आणि जन लोकपाल






अन्ना हजारे यांनी जनलोकपालसाठी निर्वाणीचा लढा सुरु केला आहे। त्याला जनतेचा पाठिंबा मिळाला तो अभूतपूर्व आहे , या आंदोलनाची तुलना जयप्रकाश नारायण यांच्या आन्दोलनाशी केली जात आहे । या आंदोलानावर काही लोक टीका करत आहेत , हे आन्दोलन हुकुमशाही आहे असा आरोपही केला जात आहे। पण एक गोष्ट महत्वाची आहे ती म्हणजे लोकांमधे सरकारीबाबु करत असलेला भ्रष्टाचार हा आहे ॥ आज सगलिकडे चिरीमिरी दिल्या शिवाय काम होत नाही हा लोकांचा राग या आन्दोलानामुले बाहेर आला आहे , जन लोकपाल आल्या नंतर एकदम परस्थिति बदलणार नाही पण या भ्रष्ट लोकांना कठोर शिक्षा होत नाही म्हणून ते माजले आहेत ॥ या खा की ला आता धडा शिकवला पाहिजे ॥ हा राग जनतेत आहे , कड़क कायदा आला तर काही प्रमाणात तरी लगाम बसेल अशी आशा करायला हरकत नाही ,, आपण आशावादी असायला काय हरकत आहे ,,अन्ना हजारे यांनी महाराष्ट्र सरकारला अनेकवेला झुकवले आहे ॥ पण राज्यातल्या नेत्यांना अन्ना नवे नाहीत त्यामुले हे प्रकरण दिल्ली तल्या सरकारला नवे आहे ,, सरकार आता मार्ग काढत आहे ,, पाहुयात यूपीए सरकार यातून मार्ग कसा काढ़ते ....


पहा आणि विचार करा

एकीकडे इफ्तार पार्टी आणि दुसरीकडे अन्नाचा उपोषणाचा सहावा दिवस ॥ पहा देशाची दोन टोकाची दोन वेगवेगळी छायाचित्रे ॥























ही सर्व छायाचित्र पहा आणि फरक के तो पहा। एकीकडे अन्ना उपोषण करत आहेत दुसरीकडे राष्ट्रवादी नेते इफ्तार पार्टी रिचवत आहेत











Wednesday, August 17, 2011

अन्नाची तिहार मधून लढाई




अन्ना तिहारमधे असताना श्री श्री रविशंकर यांनी त्यांची भेट घेतली

Monday, August 15, 2011

जन लोकपालाची लढाई

अन्ना हजारे यांची जन लोकपालची लढाई, १६/८/२०११ च्या उपोषानापुर्वी अन्ना राज घाटावर






६५ वा स्वातंत्रदिन





६५ स्वातंत्रदिन आनंदात साजरा झाला।